Moeten we beginnende lezers meer uitdagen?

Op de basisschool worden eisen gesteld aan de complexiteit van het leesmateriaal. Is het een goed idee om ook de leesteksten in de laagste groepen moeilijker te maken?De meeste van ons hebben op dezelfde manier leren lezen. We begonnen met een Aap-noot-mies (of een variant daarop) en kregen langzaam maar zeker steeds moeilijkere teksten voorgeschoteld. Dit is ook het basisidee achter leesonderwijsmethoden als AVI.

Toch zijn er leraren die vinden dat we kinderen meer zouden moeten uitdagen. We zouden hen juist teksten moeten voorschotelen die eigenlijk net iets te moeilijk zijn. De consensus is lang geweest dat te moeilijke teksten kinderen alleen maar demotiveren en frustreren, zonder dat ze er iets van opsteken. Technisch uitgedrukt: leren is niet mogelijk wanneer een kind een tekst niet met 95% nauwkeurigheid kan voorlezen of minder dan 75% kan begrijpen.

Minimum moeilijkheidsgraad

In de VS is dit denkbeeld echter door veel staten verworpen. Daar schrijven de autoriteiten voor de meeste leerjaren een minimum niveau van leesvaardigheid voor.

Zouden we dat dan niet ook al moeten doen voor de lagere leerjaren? Waarom zouden we niet ook al eisen stellen aan de leesvaardigheid van kleuters. Die vraag wordt beantwoord door een 3-jarige. Zij kreeg de vraag waarom ze niet kon lezen. De dreumes: “Omdat ik de woorden niet ken”.

Leren decoderen

Dat is de essentie. Jonge kinderen kunnen moeilijkere teksten niet aan, omdat ze nog teveel moeite hebben met het ontcijferen van die rare kriebeltjes. Decoderen, heet dat. Pas wanneer een kind in staat is om te herkennen welke woorden op het papier staan, kan het woorden in hun onderlinge samenhang gaan begrijpen.

Dat doe je niet met een pittige tekst met een diepere betekenis, maar dat doe je door teksten waarin woorden veel worden herhaald, waarin de spelling overduidelijk is. Ook moet het gaan om woorden die aansluiten bij wat het kind al kent (conceptuele bekendheid).

Als je in de kleuterschool teksten uitdagender zou willen maken, wordt juist daarop inbreuk gedaan. De woorden worden minder herhaald, er is minder aandacht voor hoe ze gespeld worden. Je krijgt méér woorden, maar minder aandacht per woord. Tja, zo leer je het natuurlijk nooit.

Het is pas op iets oudere leeftijd dat kinderen daadwerkelijk beginnen te leren wanneer teksten wat taaier worden. Vanaf ongeveer groep 4 helpen deze uitdagender teksten juist om sneller te leren.  Voor het leren lezen is het blijkbaar niet nodig om de tekst volledig te begrijpen. Dat is anders, uiteraard, als de tekst precies datgene is wat geleerd moet worden.

Rekening houden met het niveau

Voel je niet geremd om kinderen elegante teksten voor te lezen, waarin prachtige woorden voorkomen. Maar is het een goed idee om de jongste kinderen meer uit te dagen door moeilijkere teksten voor te schotelen?

Nee. Bij het leren lezen moet je rekening houden met de leeftijd en de fase in leesvaardigheid van het kind. Bij jongere kinderen moet je de teksten die ze zelf moeten lezen eenvoudig houden.

Over Jeroen L

Eén van de oprichters van LekkerLezen.net. In het dagelijks leven actief als bedrijfskundige/docent, 's avonds het liefst met de neus in een goed boek!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.