De Idioot – Fyodor Dostoyevsky

Titel: De Idioot
Auteur: Fyodor Dostoyevsky
Uitgever: Uitgeverij van Oorschot
ISBN: 978 90 282 8238 4

Het is alweer tijd om het vierde boek te bespreken dat we met de boekenclub bij mij in de buurt hebben gelezen. Na “Kafka op het Strand”, “De New York-Trilogie” en “Waterschapsheuvel was het tijd om een keer een oud boek op te pakken. Onze keuze viel uiteindelijk op “De Idioot” van Fyodor Dostoyevsky. Ik had een Russische vriend verteld over onze boekenclub en hij vertelde dat dit zijn favoriete boek was. Mede daardoor en natuurlijk door de hoge literaire waarde hebben we deze pil aangeschaft en zijn gaan lezen.

Russische personages

Meteen aan het begin van “De Idioot” wordt duidelijk dat dit boek niet makkelijk te lezen gaat zijn. Alles wat de hoofdpersoon doet of ziet, wordt uitgebreid beschreven. Een schrijfstijl waar ik geen probleem mee heb, maar waar anderen meteen over vielen. Veel van onze boekenclubleden hebben de eindstreep van dit boek dan ook niet gehaald.

Aangezien “De Idioot” in heel veel verschillende edities is uitgebracht, konden we een soort zoek de verschillen spelletje spelen. Hier viel op dat zelfs de namen in verschillende edities verschillend vertaald zijn. De hoofdpersoon heet Mysjkin (of iets wat daar in de buurt komt in andere uitgaven). Een heel kinderlijk en onschuldig personage. Mensen noemen hem gek of idioot, omdat hij in zijn onschuld en naïviteit dingen zegt en doet die anderen niet in hun hoofd zouden halen.

Alle personages worden op verschillende manieren aangesproken, zoals dat ook echt in Rusland nog steeds het geval is. Je hebt een naam die in je paspoort staat, een roepnaam en een bijnaam. Ook door mensen die je niet goed kent, kun je bij je bijnaam genoemd worden. Deze is namelijk altijd hetzelfde voor een specifieke naam. Om een Nederlands voorbeeld te geven: de naam Ellen zou maar één bijnaam hebben. Als een persoon haar El noemt, is er niet een ander persoon die haar Ellie noemt. El is dan de vaste bijnaam voor de naam Ellen. In het boek staat een duidelijk overzicht met al deze namen en bijnamen, maar het blijft voor een westerling toch moeilijk om te lezen.

Parallel met Dostoyevsky

Het schijnt dat Dostoyevsky dit zijn beste boek heeft gevonden. Dat is makkelijk te verklaren als je kijkt naar de overeenkomsten tussen “De Idioot” en zijn eigen leven. Dostoyevsky heeft “De Idioot” gebruikt om al zijn politieke en sociale standpunten naar voren te laten komen. Daar omheen heeft hij wel een plot verzonnen, maar dit is onbeduidend tegenover de diepere boodschappen. Mysjkin wordt neergezet als een soort Jezus Christus in de 19e eeuw. Via dit personage behandelt Dostoyevsky dingen die hij goed en fout vindt in de maatschappij.

Ook de dood speelt een hele grote rol in “De Idioot”. Een passage uit het boek vertelt ons hoe Mysjkin een executie heeft meegemaakt die op het allerlaatste moment niet door ging. Dostoyevsky is zelf ook ter dood veroordeeld, maar op het laatste moment vrijgesproken. Hij laat duidelijk naar voren komen hoe je het leven meer gaat waarderen als de dood zo dicht genaderd is. Dit zorgde meteen ook voor discussie binnen onze groep over de ethiek rond een doodstraf en levenslang.

Daarnaast komt de dood ook terug in het verhaal doordat Mysjkin hevige aanvallen van epilepsie heeft. Dostoyevsky had hier zelf ook last van. Mysjkin geeft aan zich vlak voor een aanval altijd intens gelukkig te voelen. Hij vraagt zich daarbij af, of het niet beter is om aan zo’n aanval te sterven, zodat zijn laatste momenten die hele gelukkigen zijn. Op deze manier speelt Dostoyevsky met de dood in zijn verhaal.

Zonder plot

In het verhaal komt een duidelijk plot naar voren. Toch heeft het voor mij weinig zin om dit verhaal te recenseren. Vanaf het begin is duidelijk dat het hier niet om draait, ondanks dat het plot op sommige momenten best spannend is. Voor mij was het spannend genoeg en gaf het genoeg denkvoer om echt van “De Idioot” te genieten. Veel anderen zijn vroegtijdig afgehaakt door de langzame schrijfstijl en het gebrek aan plot.

Als je niet een makkelijke lezer ben zou ik dit boek je afraden. Het verhaal gaat erg langzaam, maar ook de tekst is zo moeilijk dat je langzamer leest. Heb je hier echter totaal geen moeite mee, dan zou ik het boek van harte aanraden. Zoals eerder gezegd geeft het een boel stof tot denken. Ook leer je dingen over Rusland in de 19e eeuw, die voor mij in ieder geval nieuw waren. Ik ga zeker nog een boek van Dostoyevsky lezen, maar eerst even wat eenvoudigere kost!

Waardering: 8/10


Lees “De Idioot” zelf!

Over KarinaB

Hallo! Ik ben Karina, ik ben 23 jaar en zoals de meeste van jullie die deze website bezoeken houd ik heel erg van lezen. Mijn doel is om 50 boeken per jaar te lezen, Hierdoor heb ik veel boeken die ik voor jullie kan recenseren en daar heb ik heel veel zin in. Deze boeken variëren van Young Adult, naar klassieke literatuur en alles daar tussenin. Voor mij geldt het motto: "A chapter a day, keeps the psychologists away!"

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.