De Gedaanteverwisseling – Franz Kafka

Titel: De Gedaanteverwisseling
Auteur: Franz Kafka
Uitgever: De Volkskrant – Verboden Boeken
ISBN: 978 94 916 1845 1

Een paar jaar geleden heeft De Volkskrant twintig boeken uitgegeven onder de naam “Verboden Boeken”. De naam zegt het al: deze boeken waren in de tijd dat ze werden uitgegeven niet overal toegestaan. De boeken komen van over de hele wereld, maar zijn voor deze gelegenheid natuurlijk weer in het Nederlands uitgegeven.

Voor de welberuchte “Boekenlijst voor Nederlands op de middelbare school” ben ik aan twee van deze boeken begonnen. Dit waren “Een Liefde”, met stip  het aller verschrikkelijkste boek dat ik ooit heb gelezen en “Het Stenen Bruidsbed” waar ik op het moment van lezen ook misschien wat jong voor was. Voordat ik weer een boek durfde op te pakken, heb ik dus heel wat moed moeten verzamelen. Uiteindelijk is het “De Gedaanteverwisseling” van Franz Kafka geworden. Misschien dat het een beetje heeft meegeholpen dat het boek maar 60 pagina’s heeft om er weer een beetje in te komen. Toch was het vooral de titel die mij aansprak!

Gregor Samsa

Het hoofdpersonage van “De Gedaanteverwisseling” is Gregor Samsa. Hij heeft een zonde begaan, die verder niet benoemd wordt. Als straf hiervoor verandert hij in een mensgrote kever. Dit brengt in eerste instantie vooral veel praktische problemen met zich mee. Uit bed komen is namelijk al meteen de eerste uitdaging. Tijdens deze fysieke worstelingen is de grote vraag voor Gregor wat hij verkeerd heeft gedaan om deze straf te verdienen. Was hij te veel bezig met zijn werk? Misschien was hij wel niet genoeg met zijn familie bezig.

Op een gegeven moment zijn deze fysieke en mentale worstelingen zeker niet de grootste problemen van Gregor. Hij moet namelijk ook eten. Zijn familie probeert Gregor te accepteren, maar dat is niet zo makkelijk. Communiceren lukt Gregor namelijk niet meer zo makkelijk zonder zijn stembanden. Gregor zijn familie is bang dat hij ze probeert aan te vallen. Ze zijn bang dat Gregor het hen kwalijk neemt dat hij in een kever is veranderd. Langzaam gaan ze Gregor minder eten geven. Gregor vraagt zich af of hij uit het leven moet stappen, om zijn familie minder tot last te zijn.

Tal van onderwerpen

Dat er in zo’n dun boekje zoveel onderwerpen zouden worden besproken, had ik nooit verwacht. In eerste instantie wordt er vooral besproken dat Gregor deze straf van God wel verdiend moet hebben. Hier laat Franz Kafka zien hoe hij omgaat met het geloof. Ook denk je als lezer de eerste paar bladzijden misschien nog dat Gregor probeert weer mens te worden. Dit is echter duidelijk niet het geval. Zijn doel is om het nieuwe leven als kever dragelijk te maken, maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan.

Later wordt ook duidelijk dat de familie steeds meer de kever gaat zien in plaats van Gregor. Voor de familie van Gregor wordt het bijna een soort van uit het oog is uit het hart. Dit is niet makkelijk om te begrijpen voor Gregor. Met alles wat hij in zich heeft, probeert Gregor zijn familie te laten zien dat hij het nog steeds is. Of dat lukt moet je zelf lezen, maar een vrolijk boekje is het niet!

Depressief boekje

Zoals ik eerder aangaf, is dit niet echt een grappig boekje. Franz Kafka heeft het in een depressieve stemming geschreven om mensen zich rot te laten voelen. Bij mij is dat vrij aardig gelukt. Ik vond het helemaal verschrikkelijk om dit te lezen en was blij dat het zo snel was afgelopen. Normaal is dit natuurlijk niet iets positiefs voor een boek. Ook de recensie schrijven vond ik erg lastig, terwijl ik daar normaal minder last van heb.

Al met al is “De Gedaanteverwisseling” een boek dat bij mij op een heel laag cijfer aan het afstevenen was. Toch heeft het uiteindelijk een voldoende weten te halen. Ik heb namelijk nog vaak aan dit boek terug gedacht. Ook heeft het mij erg aan het denken gezet. Daarnaast was het precies de bedoeling van Franz Kafka om het zo ongemakkelijk mogelijk te maken. Ik vind het toch knap dat hij dit soort voor elkaar gekregen heeft. Ondanks dat het mij wist te grijpen in weinig pagina’s, blijft het niet mijn stijl.

Waardering: 6,5/10


Lees “De Gedaanteverwisseling” zelf!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.