1984 – George Orwell

Titel: 1984
Auteur: George Orwell
Uitgever: De Arbeiderspers
ISBN: 978 90 295 3371 4

1984” van George Orwell is de klassieker die iedereen een keer gelezen moet hebben. Zelf was ik daar tot voor kort helaas nog niet aan toegekomen. Gelukkig had mijn oma een mooie geïllustreerde versie in de kast staan en mocht ik die lenen om deze zonde zo snel mogelijk goed te maken. Het leuke aan deze dystopie is natuurlijk dat we het jaar 1984 al voorbij zijn. Nu kunnen wij dus kijken of de voorspellingen van George Orwell een beetje zijn uitgekomen.

Winston Smith

1984 Big Brother
Big Brother: misschien wel het bekendste literaire personage ter wereld

Hoofdpersonage Winston Smith leeft in een totalitaire staat. De staat wordt geleid door een man die Grote Broer wordt genoemd. Een term die nu in ons dagelijks leven ook nog vaak voorbij komt (Big Brother). Grote Broer is overal op pamfletten te zien, maar niemand heeft hem ooit echt ontmoet. Winston Smith denkt soms met een zondige gedachte zelfs dat Grote Broer misschien helemaal niet bestaat.

Winston Smith werkt bij het departement geschiedenis. Dit betekent dat hij met vele anderen verantwoordelijk is om de geschiedenis letterlijk te herschrijven. Alle geschiedenis die niet in het voordeel werkt van de staat, wordt op grote schaal vernietigd. Op deze manier kan men doen alsof het nooit is gebeurd. De ene dag zijn ze in oorlog met het ene continent en de volgende dag met een andere. Toch vermelden de geschiedenisboeken dat ze dan al decennia met dit laatste continent in oorlog zijn. Het is niet de bedoeling dat mensen op hun eigen gedachten vertrouwen. Wat in de boeken staat is de geschiedenis en dat dit elke dag veranderd maakt het volgens de staat niet minder waar.

Twijfel

De twijfel begint bij Winston Smith toe te slaan als er mensen verdwijnen. Dit is eigenlijk in zijn leven al vaker gebeurd, maar de laatste tijd zit dit hem meer dwars. Mensen verdwijnen als zij commentaar hebben op de staat of Grote Broer. Vervolgens worden deze mensen uit de geschiedenis verwijderd en hebben zij nooit bestaan. Het is de bedoeling dat je daarna nooit meer aan deze mensen denkt, maar daar heeft Winston Smith moeite mee.

In een boekje probeert Winston Smith zijn gedachten op een rijtje te krijgen. Is de geschiedenis iedere dag herschrijven wel zo’n goed idee? Bestaat die Grote Broer eigenlijk wel? Met dit schrijven neemt hij een groot risico. Overal hangen camera’s en microfoons zodat handhavers alle onderdanen van Grote Broer in de gaten kunnen houden. Eén klein plekje in het huis van Winston Smith is echter veilig van camera’s en daar schrijft hij in zijn boekje steeds meer illegale gedachten.

1984” heeft mij ontzettend geïntrigeerd. Het is beangstigend hoe goed George Orwell heeft ingeschat wat de technologie zou veranderen in onze samenleving. Google en andere grootmachten houden ons overal en op alle manieren in de gaten. Dit gebeurt op een subtielere manier dan George Orwell had voorspeld, maar toch is het zeker aan de hand. In “1984” geeft dit je aan het begin het gevoel dat er overdreven gedaan wordt. Wij laten ons toch niet zo onderdrukken? Als je dan vervolgens kijkt naar hoeveel parallellen er toch getrokken kunnen worden met onze eigen maatschappij, geeft dit mij in ieder geval een akelig gevoel.

Dystopie of werkelijkheid

Iets waar ik bij het lezen van dit boek meteen aan moest denken, was een aflevering van de Netflix-serie “Black Mirror“. Deze serie heeft elke aflevering een andere dystopie die vaak te maken heeft met een technologisch ontwikkeling. Eén van die afleveringen is gebaseerd op waarheidsgetrouwe situatie in China. Daar worden mensen door camera’s in de gaten gehouden en opgeslagen in een puntensysteem. Doe je iets wat in de ogen van de overheid slecht is, krijg je minpunten. Als je dus bijvoorbeeld door rood loopt, je familie lang niet bezoekt of iets steelt, dan is dat nadelig voor je punten. Kom je onder een bepaald puntenaantal uit, dan ben je niet meer overal welkom. Je mag bijvoorbeeld niet meer vliegen of een populaire bar in. Op deze manier wordt er sociale druk uitgeoefend op iedereen op een manier die George Orwell ook al voorspelde.

De illustraties die in mijn uitgave zaten voegden echt wat toe aan het verhaal. De tekeningen waren vrij eenvoudig, maar gaven precies de emotie weer die Winston Smith op dat moment voelde. Mocht je de mogelijkheid hebben zou ik dan ook zeker aanraden een versie met illustraties te lezen.

In tegenstelling tot dystopiën als “De Hongerspelen” is “1984” voor een groot gedeelte uitgekomen en daarom worden ook de dingen die (nog) niet zijn uitgekomen meteen een stuk dreigender. Je wordt met het lezen van dit boek weer even met je neus op de feiten gedrukt. Alle privacywetten die op dit moment in de maak zijn komen niet uit de lucht vallen. Met “1984” heeft George Orwell in 1948 al een goede waarschuwing afgegeven die in alle boekenkasten thuis hoort.

Waardering: 9/10


Lees “1984” zelf!

2 Comments

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.