Het vervloekte paradijs – Caroline de Gruyter

Titel: Het vervloekte paradijs, waarom politici Europa eindelijk serieus moeten nemen
Auteur: Caroline de Gruyter
Uitgever: Athenaeum
ISBN: 978 90 253 0562 8

“In Europa schieten we niet meer op elkaar met kogels, maar met woorden”. Deze opmerking komt in “Het vervloekte paradijs, waarom politici Europa eindelijk serieus moeten nemen” een paar keer voorbij. En inderdaad, sinds de oprichting van de EGKS is het in Europa vrede. Hét Grote Doel van de Europese Unie is dus bereikt. En toch is de onvrede over de EU groter dan ooit.

De Gruyter, Europa-correspondent voor het NRC Handelsblad, schreef tussen augustus 2013 en september 2016 een groot aantal column in de krant. De meeste daarvan zijn nu in dit boek gebundeld.

De Gruyter verbaast zich in haar columns over de actuele ontwikkelingen. De Cyprus-crisis (kent u hem nog)? Het Griekse drama. De vluchtelingencrisis en de spanningen aan de oostelijke grenzen van de Unie. Heel verschillende thema’s. Maar volgens Gruyter hebben ze allemaal iets gemeen: “Het echte probleem is dat het huidige Europa te veel markt is en te weinig politiek verbond. EU-landen concurreren elkaar kapot; om geld, met vluchtelingen, alles” (p.193).

Een boude uitspraak, die wel onderbouwd wordt in de vele columns. Elke keer opnieuw wijst ze op politici die in “Brussel” coöperatief zijn, en thuis een grote mond opzetten dat er teveel Europa is. Ze legt uit hoe we, door een interne markt op te zetten, ervoor gezorgd hebben dat problemen die zich voordoen niet meer door landen zijn op te lossen. Daarvoor heb je een daadkrachtige organisatie op hetzelfde niveau nodig. Ze kijkt hiervoor met positieve blik naar de VS, waar een nationaal probleem snel aangepakt kan worden. En dat Iowa met een veto zou kunnen komen, is daar ondenkbaar.

Anti-Europeanen zullen nu naar De Gruyter gaan wijzen en haar uitschelden voor federalist. Maar het is logisch dat je, wanneer een bank in meerdere landen zaken doet, je toch iets moet doen met toezicht dat in al die landen kan meekijken. Net zoals het logisch is dat de vluchtelingenproblematiek niet opgelost is door een muur te bouwen en het probleem dan over de schutting naar je buurland te gooien.

De Gruyter is echt niet de eerste die aangeeft dat Europese samenwerking alleen kan wanneer je de benodigde instituties opbouwt. Joseph E. Stiglitz deed dat in “De Euro, hoe de gemeenschappelijke munt de toekomst van Europa bedreigt” ook al. En met meer onderbouwing ook, trouwens.

Europa kan niet verder zoals het tot nu toe is gegaan. Zoveel is duidelijk. Griekenland, het Oekraïne-referendum, Brexit en de opkomst van rechtspopulisme maken dat duidelijk. Hoe dan wel? Een oplossing geeft De Gruyter niet. Wel aanzetjes. En dan gaat het over heel basale dingen, die op de een of andere manier over het hoofd gezien worden. Over het aanpakken van sociaal-economische ongelijkheid. Over het wegnemen van onzekerheden van burgers. Over dat politici gewoon eens eerlijk moeten zijn en in eigen land en “Brussel” hetzelfde moeten zeggen. En sowieso, over het zichtbaar maken van wat de EU allemaal voor ons doet.

Een duidelijke boodschap, verpakt in heel veel korte stukjes tekst. Fragmenten die steeds (minimaal) een week na elkaar verschenen vormen samen een rode draad. Het is als een puzzel die samen wordt gevoegd. Sommige stukjes ontbreken nog. En anderen lijken niet helemaal op de juiste plek te zitten. Maar ondertussen ontstaat er wel een beeld dat we kunnen begrijpen.

Waardering: 7-/10


Lees “Het vervloekte paradijs” zelf!

Over JP

Heel eerlijk? Ik hou helemaal niet van lezen. Ik snap er niets van dat mensen in hun vrije tijd wegkruipen in een hoekje met een boek op schoot. Ik heb mijn vrije tijd hard nodig om naast mijn werk als manager in een zorginstelling een sociaal leven in stand te houden. Maar ik hou er wél van om de wereld een stuk beter te begrijpen. En non-fictie boeken zijn daarvoor, zelfs in tijden van internet, een machtig instrument. Het schrijven van recensies helpt mij mijn aandacht te focussen en om de boeken die ik lees volledig te begrijpen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.