Honger – Martín Caparrós

Titel: Honger
Auteur: Martín Caparrós
Uitgeverij: Wereldbibliotheek
ISBN: 978 90 284 2622 1

“In dit boek gebeurt eigenlijk niets. Of beter gezegd, niets wat niet altijd al gebeurt. Het moeilijkste van dit boek is de hoeveelheid bevatten, de schaal. Begrijpen – begrijpen in de zin van voor ogen hebben, begrijpen als in beseffen – dat elk verhaal u kan overkomen en in de verschillende varianten gebeurt het ook bij vele duizenden mensen (…) Maar ook: wat gebeurt er als een individu een deel wordt van een concept? Zij die honger hebben. Wat gebeurt er als het niet meer dit schattige kleine meisje is met haar droevige glimlach of die rotzak die bijna je tas had gestolen, of die meneer die je iets in een vreemde taal probeert te zeggen, maar als het een begrip wordt, een abstractie? Maakt het de zaken er gemakkelijker op? Wordt het ingewikkelder voor ons?” (pg. 152)

Men zegt weleens dat (goed) schrijven de kunst van het weglaten is. Maar geldt dat ook voor recensies? In dit geval wel, want de inleiding van de recensent maakt in dit verslag plaats voor een citaat uit het boek. Niet uit gebrek aan inspiratie, maar simpelweg uit het besef dat Caparrós met deze woorden exact weet aan te duiden wat de gevolgen en problemen van zijn boek zijn. Want gelijk heeft hij, gelijk heeft hij absoluut. Martín Caparrós is beter dan ieder ander op de hoogte wat de problematiek is van schrijven over honger, en vervolgens doet hij het toch. ’s Mans inhoudelijk schrijven compleet buiten beschouwing gelaten, spreekt dit al boekdelen over zijn moed.

In “Honger” maakt Martín Caparrós van het abstracte concept iets persoonlijks, iets kleinmenselijks. De honger wordt het verhullende masker van abstractie afgezet, en wordt wat het altijd is: afschuwelijk menselijk leed. Caparrós geeft je inzicht in tientallen verhalen van menselijk leed. Maar het boek leert ons ook dat er tussen de 700.000.000 en 800.000.000 – de zwaarte van dit getal komt wat harder aan in uitgeschreven vorm, dus voor het effect nog even: tussen de zevenhonderd miljoen en achthonderd miljoen – mensen op de wereld honger lijden. Echte honger welteverstaan, op zijn ‘onschuldigst’ in de vorm van overgewicht gecreëerd door economische omstandigheden die aanzetten tot het kopen van  goedkoop, simpel, vet en vooral vullend voedsel. De honger mag dan wel zijn ontdaan van dat verhullende masker, maar als lezer die zijn gezond verstand wil behouden kan je maar één ding doen: snel en met grof geweld het dat masker weer opzetten. Want pak ‘m beet zevenhonderdvijftig miljoen persoonlijke variaties van leed doen niet zo lekker inslapen.

Nee, daar mag geen twijfel over bestaan: dit boek is niet goed voor de nachtrust. Maar het is wel des te beter voor waardering, voor besef van de onvanzelfsprekendheid van de westelijke ‘voedselzekerheid’. En voor het besef dat die voedselzekerheid helemaal niet zo zeker is, en waarom dat het geval is.

“Honger” is een uitzonderlijk boek. Het bevat ontzettend veel informatie en inzichten, vaak gefundeerd op plausibele staaltjes historische gevolgtrekking. Wie de worsteling met dit boek aangaat, doet er goed aan tijdens het lezen aantekeningen te maken van de gedeelten die je het belangrijkst vindt. Wie dat niet doet verliest zijn nieuw verworven kennis namelijk weer achter dat masker van abstractie dat je de honger na het lezen van dit boek zelf snel weer opzet. En dat is doodzonde. Niet alleen van ál het onderzoek en ál die interviews, maar ook voor Caparrós’ prachtig schrijven. Want dat wil je wel eens vergeten bij dit boek, dit onderwerp – dat Caparrós een zeer poëtisch schrijver is die zijn woorden als een mokerslag kan laten inslaan. Dat geweldige schrijven is vaak niet comfortabel, vooral niet in de hoofdstukken die “Aan de stamtafel” heten: vlagen dialoog met alle mogelijke redenen om je emotioneel te distantiëren van alle slachtoffers. Maar laat dat je niet afschrikken en wegblijven bij dit onderwerp, dat deed je waarschijnlijk al lang genoeg. Dus lees dit boek en train daarmee je empathie. Dan gebeurt er toch niet niets in dit boek.

Waardering: 9/10


Lees “Honger” zelf!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.