Nederland in ideeën 2019: Hoop – Joris Luyendijk

Titel: Hoop
Auteur: Joris Luyendijk
Uitgever: Maven Publishing
ISBN: 978 94 924 9364 4

“Hoe hou jij hoop?” Dat is de vraag in 2019. Net als voorgaande jaren geeft Maven Publishing ook dit jaar weer een editie uit van “Nederland in Ideeën”. Dit jaar mag Joris Luyendijk de vraag voorleggen aan een groot aantal invloedrijke personen.

Of Luyendijk de juiste persoon is om over hoop te spreken, waag ik het me af te vragen. Luyendijk is immers de schrijver van “Dit kan niet waar zijn”, waarin hij laat zien hoe verrot het financiële systeem is. Of “Je hebt het niet van mij, maar…” over de spelletjes en het politiek gekonkel in Den Haag. Zo iemand kan toch helemaal geen hoop meer hebben? Daar wordt je toch cynisch van?

Cynisme als hoogste vorm van realisme

Joris Luyendijk neemt die twijfel weg bij de inleiding, bij de openingszin zelfs: “Toen ik begin jaren negentig eindelijk een groot mens was, zag ik cynisme en misantropie als de hoogste vorm van realisme (p.15).

Ineens snap ik het: wie beter om de vraag te stellen hoe je hoop kan houden, dan iemand die de hoop allang heeft opgegeven? Maar, Luyendijk heeft toch nog wel een sprankje hoop, want “twijfel is de zuurstof van de democratische samenleving. Maar ergens komt er een punt waarop gezonde scepsis overgaat in cynisme, en geloven mensen niets meer”. Dát wil hij nu ook weer niet!

Toch, gewapend met een verlangen naar hoop, maar geketend door zijn levenservaring is Luyendijk misschien juist de persoon om invloedrijke mensen de vraag te stellen: “Hoe hou jij hoop?”

100 antwoorden over hoop

Hij stelt de vraag aan 100 mensen en krijgt een enorme diversiteit aan antwoorden. Sommige van die antwoorden zijn erg filosofisch, andere zijn heel concreet. Zo kun je op de ene pagina een abstracte verhandeling tegenkomen en op de pagina erna een heel concreet voorbeeld van een project dat weliswaar kleinschalig is, maar toch een vonkje van hoop bij de verteller doet opkomen. Sommigen vertellen vol passie over hun vak, vooral de muzikanten putten hun hoop vooral uit optredens en de muziek. Ondernemers kijken vooral naar innovatie.

Sommige antwoorden gaan over de strijd tegen klimaatverandering, anderen over de opkomst van privacy bewustzijn. Kunst, gezondheid, onderwijs, ouderschap…er zijn zoveel manieren om hoop te putten. Boris Veldhuizen van Zanten put zijn hoop uit het besef dat de mensheid op een gegeven moment zal uitsterven en dat er dan nieuw leven komt: “Is uitsterven dan de enige logische oplossing? Nee, maar wel de meest waarschijnlijke. Ik geef ons nog een paar honderd jaar en dan zal het wel afgelopen zijn. Dat is ook best een geruststellende gedachte” (p.230).

Hoe de redactie tot de keuze komt wie de vraag van 2019 wordt voorgesteld is me niet duidelijk, maar de diversiteit aan antwoorden is enorm. Helaas zijn deze niet allemaal te begrijpen. Bij een enkeling had ik een half uur nodig om vier pagina’s door te worstelen. En of ik het nou echt begrepen heb…? Maar een pagina verder word ik weer geraakt door een scherpe observatie.

“Nederland in ideeën” is een geweldige traditie die, hoop ik, nog vele jaren wordt voortgezet. Om te recenseren is het een lastige, want zoveel auteurs, zoveel stijlen. Maar dat geeft de serie juist zijn waarde.

Oh, en welk antwoord mij hoop gaf? Het antwoord van journalist en schrijver Jeroen Smit. Hij begint zijn antwoord namelijk met de hoopvolle woorden: “Ik schrijf. Ik lees ook veel. Lekker lezen.” (p.137)

Waardering: 7,5/10


Lees “Nederland in ideeën: Hoop” zelf!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.