De poppenspeler en de duivelin – Johan de Boose

Titel: De poppenspeler en de duivelin
Auteur: Johan de Boose
Uitgeverij: Meulenhoff|Manteau
ISBN: 9789085421801

“De poppenspeler en de duivelin”, zo een titel suggereert een spannende roman. De ondertitel “Reis naar de schimmen van Kroatië” klinkt zelfs nog spannender. In tegenstelling tot wat we eerst dachten blijkt dit boek echter helemaal geen spannende thriller. Het is zelfs geen roman. “De poppenspeler en de duivelin” is een documentaire op papier. Een verslag van de reizen die Johan de Boose door de balkan maakte. Een verslag ook, dat alle andere verslagen over de regio in de schaduw stelt.

Zijn reis is geïnspireerd door een oude man, een poppenspeler, die vroeger door Joegoslavië reisde om met zijn poppenshow de mensen aan het denken te zetten. Met zijn poppenspel hoopte de man de mensen van een nieuwe oorlog af te houden. Hij gebruikte de poppen om de Joegoslaven geschiedenis te leren, in de hoop om herhaling te voorkomen. Tevergeefs, zoals we nu weten. De Duivelin is een vriendin van Johan de Boose, die hem regelmatig in contact brengt met interessante figuren en hem allerlei diepgravende inzichten aanbiedt.

De auteur bezoekt de steden die we allemaal kennen van de nieuwsberichten uit de jaren ’90: Belgrado, Vukovar, Split, Novi Sad en natuurlijk Sarajevo. Overal probeert hij met zoveel mogelijk mensen te praten over Kroatië en de Balkan. Hij vraagt hen van alles over de maatschappij, de manier waarop de Balkanvolken met elkaar omgaan. Wat denken de mensen? Hoe voelen ze zich? Hoe kunnen mensen die zo vredig samenwoonden ineens gezworen vijanden worden? Hoe is de burgeroorlog ontstaan? Hoe gaat het verder?

Hoe meer vragen De Boose stelt, hoe duidelijker het wordt dat de Balkan een broeinest is van politieke hindernissen, een mijnenveld gelijkend op het mijnenveld waarin de auteur zichzelf vindt wanneer hij een in de oorlog uitgemoord dorpje bezoekt.

Johan de Boose laat in dit boek zien dat hij geen schrijver is, net zo min als je de chef kok van een toprestaurant kunt omschrijven als kokkie. Nee, De Boose schrijft niet, hij tovert met taal. Zijn schrijfstijl is als een dure en exclusieve wijn. Je kunt het glas in een keer achterover gieten en de smaak proeven, maar echt genieten doe je pas als je hem eerst ruikt, beoordeelt op de kleur, laat rondgaan in de mond en langzaamaan drinkt. Zo ook dit boek. De manier waarop de Boose zijn gedachten verwoordt, en koppelt aan door hem gelezen literatuur en gesprekken die hij voerde is absoluut virtuoos te noemen.

Hij voert je mee in de discussies, je bent geen toeschouwer op afstand, maar je zit er bij. Als hij een gesprek voert over de enorm nationalistische zanger Thompson (genoemd naar een machinegeweer), dan voel je haast de verhitte koppen van de betrokkenen. Als Johan de Boose met de jongeren spreekt in de discotheek, dan hoor je de luide muziek, en dan ben je je bewust van hetgeen de jongeren zeggen, maar ook van dat wat ze nu net niet zeggen.

“De poppenspeler en de duivelin” is een boek waar ik, na de teleurstelling dat het geen spannende roman bleek, enorm enthousiast over ben geworden. Literair zit het ijzersterk in elkaar en bovendien biedt het nu eindelijk eens inzicht in de burgeroorlog van de jaren ’90. Een oorlog die veel complexer in elkaar zat dan toendertijd uit de journaalbeelden bleek. In het nawoord geeft Johan de Boose een kleine hint dat het zo maar zou kunnen dat er ook een keer een boek over de andere perspectieven (Bosnië-Hercegovina, Servië, Montenegro) zou kunnen komen.

Ik hoop het!


“De poppenspeler en de duivelin” zelf lezen?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.