Afscheid van Java – Arjan Hoks

Titel: Afscheid van Java
Auteur: Arjan Hoks
Uitgever: Karakter Uitgevers
ISBN: 978 90 452 1864 9

Mijn eigen oma is geboren in Nederlands-Indië. Mede daardoor is het Nederlands-Indië van vlak voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog voor mij altijd een aantrekkelijk onderwerp geweest. Ik was dan ook erg blij toen Karakter Uitgevers dit boek naar mij toestuurde. “Afscheid van Java” is geschreven door Arjan Hoks. Het boek is gebaseerd op het manuscript dat is nagelaten door zijn grootvader Johannes Hoks. Johannes Hoks is een tabaksplanter op Java. Hij moet zijn plantage achterlaten om in de oorlog Java tegen de Japanners te verdedigen. Ook mogen we met hem meekijken als hij als krijgsgevangene werkt aan de Birma spoorlijn.

Mijn kennis over Nederlands-Indië is, tot mijn schaamte, redelijk beperkt. De kennis die ik er over heb komt van het boek “Max Havelaar“. Wel heb ik me op andere manieren verdiept in de Tweede Wereldoorlog. Zo heb ik bijvoorbeeld een bezoek gebracht aan het afschuwelijk Auschwitz. Ook het dagboek van Anne Frank, “Het Achterhuis“, is voor mij geen onbekende. Vol nieuwsgierigheid ben ik dan ook aan dit boek begonnen.

 

Zeven delen

Afscheid van Java” bestaat uit zeven delen. Het eerste deel is veruit het langst en laat ons kennis maken met Johannes Hoks en zijn familie. Ook schetst het een beeld van Nederlands-Indië vlak voor de Tweede Wereldoorlog. Arjan Hoks laat ons zien hoe Java er in die tijd uit zag en neemt ons mee naar de capitulatie van de KNIL. De KNIL is het Koninklijk Nederlands Indië Leger, niet te verwarren met het leger van Nederland zelf.

In de overige zes delen, die ontzettend van lengte verschillen, lezen we over het leven van Johannes tijdens en na de oorlog. Zo lezen we hoe het er aan toe gaat aan het front en in de werkkampen onder leiding van Japanners en Koreanen. Ook horen we over de achtergebleven vrouwen en wordt er allerlei achtergrondinformatie gegeven.

In het midden van het boek staan een aantal prachtige foto’s van Johannes, die nog even benadrukken dat het allemaal echt is gebeurd.

Birma spoorlijn

Vooral het werk aan de Birma spoorlijn en in de overige werkkampen vond ik heel erg interessant. Johannes Hoks wist heel goed te relativeren wat er allemaal gebeurde in zo’n oorlog. De meeste Japanners hadden er, in zijn ogen, ook niet voor gekozen om in oorlog te zijn. Zolang je hen maar met respect bleef behandelen, verwachtte hij dezelfde houding van hen terug. Deze instelling bracht hem wonderbaarlijk ver.

Ondanks alle ontberingen die hij moest doorstaan, probeerde Johannes overal het beste in te zien. Vooral de oneindige liefde voor zijn gezin houdt het hem op de been. Ook probeert hij houvast te vinden in het geloof. Dit laatste vindt hij een stuk minder eenvoudig. Geloof en oorlog vindt hij maar moeilijk samen gaan. Waar heeft een vredelievend volk als het zijne zo’n oorlog aan verdiend?

Johannes laat zien hoe er een ongelooflijke vriendschap groeit, tussen hem en de mensen waarmee hij de ontberingen doorstaat. Deze passages vond ik het mooist. Voor mij is het ontroerend om te lezen hoe zo’n verschrikkelijke periode ook goede dingen in mensen naar boven laat komen. Dit weegt natuurlijk niet op tegen de verschrikkelijke dingen die je leest over die tijd.

Een flinke kluif met gaten

Arjan Hoks heeft het manuscript van zijn grootvader niet letterlijk overgenomen. Hij heeft passages gebruikt en daar veel informatie aan toegevoegd. Het boek bevat 345 voetnoten. Dit vond ik ontzettend onprettig lezen. Op een gegeven moment ben ik gestopt met alle voetnoten, die soms wel een halve pagina besloegen, te lezen. Je raakte er zo door uit het verhaal, dat het boek zelf een hele kluif werd. Ook werden veel dingen uitgelegd die wat mij betreft achterwege gelaten hadden kunnen worden. Als er bijvoorbeeld een componist genoemd werd, kwam er meteen een hele biografie bij in de voetnoot. Ook werd verteld welke stukken bekend waren en bij welke gelegenheden die vaak werden gespeeld.

Ook vind ik het erg jammer dat het eerste kamp waar Johannes in komt te zitten niet is gedocumenteerd. Het is heel begrijpelijk dat dit voor Johannes te heftig was. Toch komen er zo gaten in de tijd en zorgt dit dat je niet zo emotioneel betrokken raakt als had gekund.

Ondanks dat ik het boek niet fijn vond om te lezen, heeft het wat mij betreft wel een hoge historische waarde. Ik ga het zeker aan mijn oma lenen! Voor iedereen die geïnteresseerd is in Nederlands-Indië is het dus een aanrader. Je moet niet verwachten een soepel lopende roman te lezen.

Beoordeling: 7/10


Lees “Afscheid van Java” zelf!


Koop bij bol.com

Over KarinaB

Hallo! Ik ben Karina, ik ben 23 jaar en zoals de meeste van jullie die deze website bezoeken houd ik heel erg van lezen. Mijn doel is om 50 boeken per jaar te lezen, Hierdoor heb ik veel boeken die ik voor jullie kan recenseren en daar heb ik heel veel zin in. Deze boeken variëren van Young Adult, naar klassieke literatuur en alles daar tussenin. Voor mij geldt het motto: "A chapter a day, keeps the psychologists away!"

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.