Mijn vaderland, een appelpit – Herta Müller

Titel: Mijn vaderland, een appelpit
Auteur: Herta Müller
Uitgever: De Geus
ISBN: 978 90 445 3557 0

Herta Müller is een schrijfster van Roemeense afkomst die in 2009 de Nobelprijs voor de Literatuur ontving. Ze is opgegroeid op het Roemeense platteland waar haar familie een boerderij had. Ze heeft een omvangrijk oeuvre die ze in het Duits schrijft. Dit omdat haar familie tot de Duitssprekende minderheid in Roemenië behoorde. Het Duits is altijd op de eerste plaats gekomen. Het Roemeens bleef secundair, hoe mooi ze de taal ook vond. Sinds 1987 woont en werkt ze in Duitsland. Als rode draad door haar boeken (die fictief zijn) loopt het leven onder het totalitaire en dictatoriale regime van Nicolae Ceaușescu. Een dictatuur die zij persoonlijk heeft ervaren.

Een van de kenmerken van haar schrijven is dat ze in haar proza een poëtische stijl tentoonstelt. Dit is niet anders in haar “Mijn vaderland, een appelpit”. Dit boek is doorspekt met poëtische vondsten zoals “hartedier” (p.106) en “lijkensuiker” ( p.106). De vorm van dit boek kan met recht een autobiografie genoemd worden. Zo passeert haar kindertijd uitgebreid de revue, met oog voor de invloed die het op haar latere leven heeft gehad. Op het Roemeense platteland waar Herta Müller opgroeide, voelde ze zich een eenzaam koeienhoedster. De koeien vond ze absoluut niet leuk. Daarnaast werd in haar familie niet over gevoelens gepraat. Dit draagt bij aan haar eenzaamheid. Met de planten voelt ze zich meer verbonden, ze heeft de bladeren van veel planten geproefd. Hoe eenzaam ze is blijkt ook uit het feit dat ze plantjes met elkaar laat trouwen.

Interview

De vorm van het boek lijkt een beetje op een interview vorm met vragen die ze zichzelf lijkt te stellen. In het boek zijn deze vragen cursief gesteld zodat eenvoudig momenten uit haar leven teruggevonden konden worden. De ontwikkeling van Herta Müller’s politieke bewustzijn wordt beschreven, inclusief hoe pijnlijk dit onder het dictatoriale Roemeense regime was. Ze wordt in de gaten gehouden en bedreigd maar weigert zich te voegen naar de wensen van het regime. Dit geeft de kracht van haar karakter aan.

Daarnaast is haar boek een document van haar literaire bewustzijn. Onbewust is ze altijd al met woorden bezig geweest en hebben de eenvoudige woorden van haar plattelandsfamilie al een subtiel literair karakter. In de boerenwijsheid van haar oma kan ze zich perfect vinden en Herta Müller is gefascineerd door haar woorden. Over haar schrijven schrijft ze: “Ik wilde helemaal geen literatuur schrijven, ik wilde houvast vinden. Bij het lezen van boeken dacht ik altijd, de mooie zinnen, die meer zijn dan de inhoud van hun woorden, weten, zolang je je blik erop gevestigd houdt, hoe het leven in elkaar zit.” (p.43) Voor haar lijkt literatuur iets wat ver weg is, iets waar ze niet bewust naar op zoek is geweest. Aanvullend zegt ze over het schrijven: “Over het schrijven valt moeilijk te praten. Je moet er niet over praten,” (p.83).

Het boek is een autobiografisch document met een historisch karakter in de Roemeense context. Vooral voor diegenen die meer over Roemenië willen weten maar geen zin hebben om een uitgebreid boek te lezen kunnen hun hart hier ophalen. Er zit genoeg informatie in over de tactieken van het Roemeense regime. Het gaat over politiek beleid, zoals het vijf kinderen beleid en het afluisteren, dat daadwerkelijk bestond. Herta Müller schrijft met karakter, passie en compassie. Na het lezen van dit boek vind ik het niet verwonderlijk dat ze in 2009 al de Nobelprijs voor de Literatuur ontving.

Waardering: 8/10


Lees “Mijn vaderland, een appelpit” zelf!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.