Machines zoals ik – Ian McEwan

Titel: Machines zoals ik
Auteur: Ian McEwan
Uitgever: De Harmonie
ISBN: 978 94 633 6049 4

In “Machines zoals ik” laat Ian McEwan zien waarom hij wordt gezien als een van de 50 beste Britse schrijvers sinds 1945. Het verhaal speelt vlak na de Falklandoorlog (1982). Thatcher heeft de macht. En Charlie Friend is verliefd op Miranda, die op de verdieping boven hem woont. Gefascineerd als Charlie is van AI (artificiële intelligentie) spendeert zijn hele erfenis aan het kopen van een androïde.

Slimmer. Maar snapt hij alles?

Charlie besluit de persoonlijkheid van “Adam” samen met Miranda te ontwerpen. Maar wat betekent het om een machine in huis te hebben met zelfbewustzijn? Hoe leef je samen met een androide die veel slimmer is dan jij, maar niets snapt van emoies, de “matters of the heart”?

Teruggrijpend op de befaamde Turing Test stelt McEwan verschillende keren de vraag wat het betekent wanneer een machine menselijk gedrag vertoont: “Ondanks de strakke scheidslijn tussen het levende en het levenloze, bleven hij en ik toch aan dezelfde natuurwetten vastzitten. Misschien gaf de biologie mij wel helemaal geen bijzondere status en betekende het weinig om te zeggen dat de figuur die voor mij stond niet volledig leefde.”(p.150). Maar ook de vraag wat het zou betekenen voor de menselijke samenleving wanneer we machines maken die slimmer zijn dan wij komt geregeld terug. Gaat AI ons helpen? Of gaat het al snel leren dat het beter is dan wij en worden wij daardoor overbodig?

Gepeins

McEwan laat Charlie geregeld peinzen over de implicaties van AI. Daarbij maakt Charlie kennis met Alan Turing (de grondlegger van AI, die in werkelijkheid al in 1954 is overleden) en diens “P versus NP” probleem. Ondertussen probeert hij geld te verdienen op de valutamarkten, terwijl Engeland geplaagd wordt door werkloosheid en sociale problemen. En dat terwijl er in totaal slechts 25 Adams en Eva’s zijn verkocht. Maar Charlie is niet de enige die peinst over de zin van het bestaan, ook de AI’s worstelen met zingeving en het vinden van een doel.

Ian McEwan snijdt in deze roman pittige thema’s aan, waardoor ik me af en toe gedwongen voelde het boek weg te leggen en iets anders te doen. Sommige passages zijn wat moeilijker dan het gemiddelde boek dat we hier bespreken.

Fijne verhaallijn

Gelukkig is het niet allemaal filosofie, want we zijn ook getuige van de ontluikende relatie tussen Charlie en Miranda. Onder deze relatie ligt echter een tikkende tijdbom, want Miranda draagt een geheim met zich mee uit het verleden. Hoe sneller die bom begint te tikken, hoe nerveuzer ze wordt. Dit alles brengt McEwan ons in prachtige zinnen, die vertaler Rien Verhoef op prachtige wijze in het Nederlands heeft vertaald: “Al vlug was haar ademhaling regelmatig en diep, en ik bleef peinzend achter in de monochrome natriumschemer” (p.69).

“Machines zoals ik” was een pittig boek, soms uitdagend om doorheen te worstelen. Maar het was de uitdaging zeker waard. Ik voel me, door dit te lezen, in ieder geval enorm verrijkt.

Waardering: 8-/10


Lees “Machines zoals ik” zelf!


Koop bij bol.com

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.