Het Hebzuchtgas – Jan Terlouw

Titel: Het hebzuchtgas
Auteur: Jan Terlouw
Uitgever: De Kring
ISBN: 978 94 629 7044 1

Jan Terlouws’ “Touwtje uit de brievenbus”-speech van 30 november 2016 raakte een gevoelige snaar in Nederland. Zelfs het niet al te fijngevoelige blog Dumpert roemde de man voor een nooit eerder gepresteerd resultaat: Terlouw mocht zomaar uitpraten bij DWDD.

Hij verscheen in het programma in het kader van “Het Hebzuchtgas” dat hij net gepubliceerd had. Hij omschrijft het als een “sprookje voor jong en oud”. De cynicus in me roert zich dan al snel. Iets dat het hebzuchtgas bij Terlouw heeft toegeslagen en dat die hele touwtje-uit-de-brievenbus-speech pure marketing was. Maar laten we wel wezen, de goede man had net zijn 85e verjaardag gevierd. Op die leeftijd hoef je simpelweg niet meer te scoren.

Terlouw toont zich bij het programma én in zijn boek als een enorm activistische man. Zijn boodschap is typisch Terlouw. Denk maar terug aan “De Koning van Katoren”. Toen ik dat voor de eerste keer las, las ik een spannend verhaal. Geen benul had ik van de boodschappen die Terlouw erin verstopt had. En dat waren er nogal wat. Elk hoofdstukje dat het boek telde was een lesje. Terugkijkend nogal moraliserend van toon, maar geen lessen waar je het mee oneens kon zijn.

En nu dan “Het Hebzuchtgas”. Het pamflet van Jan Terlouw tegen de klimaatverandering. Het boek verhaalt over het land Tradicië, waar fossiele brandstoffen lustig worden verbruikt. Zelfs nadat de zeespiegel een groot stuk van het land opslokt blijven fossil fuels de boventoon voeren. Dan gaat de kleindochter van de president van Tradicië stagelopen bij het grootste oliebedrijf.

Tijdens haar stage leert ze over het hebzuchtgas, een gas dat maakt dat je alleen maar geld wil. Geld, geld, geld! En hoe hoger je je bevindt, hoe meer je je inademt. En laten de topmensen van de fossiele bedrijven nu net hoog in een toren zitten. Julia besluit actie te ondernemen. Daarvoor heeft ze hulp nodig. Hulp van de kinderen van de directeuren van de grote bedrijven.

Ik vraag me af hoe ik dit boek zou hebben beleefd als ik zo oud was als ik was ten tijde van “De Koning van Katoren”. Nu lees ik echter met de blik van een volwassene. Die volwassen lezer valt sterk op hoe sterk de politieke ideeën van Terlouw het verhaal vormen. Al op de eerste pagina is de indruk dat Terlouw over Nederland schrijft haast onontkoombaar. Een land dat onder de zeespiegel ligt. Tja.

Vervolgens (nog steeds op de eerste pagina) toont Terlouw zich kritisch over het Koningshuis: “De president besliste zelf wat hij zei. Dat was vroeger anders geweest, toen Tradicië nog een monarchie was. Toen was de koning de enige persoon in het land die niet mocht zeggen wat hij wilde, wat hij vond. Voordat zijn gedacthen naar buitenkwamen, moesten ze worden goedgekeurd door een minister.
Er was een dag gekomen dat de koning dat niet meer pikte. Hij had in het geheim een boek geschreven en laten drukken, waarin een lawine aan eigen gedachten stond en dat boek had hij op een ochtend naar het kabinet gestuurd, met een briefje erbij waarin hij meedeelde dat hij met vakantie was gegaan en nooit meer terug zou komen. Het boek werd een wereldsucces. De ex-koning kon er goed van leven (p9.).

Lezen we hier, behalve kritiek op de Ministeriële Verantwoordelijkheid, een oproep aan Koning Willem-Alexander om eens te zeggen wat hij denkt?

En zo is “Het Hebzuchtgas” doorspekt van progressief-links gedachtegoed. Ondertussen wordt wel duidelijk dat Tradicië geen Nederland is. Er zijn wel veel overeenkomsten, maar ook verschillen. Zo heeft het land ook woestijnen en bergen. De kust lijkt aan de oostkant te liggen. En in het zuiden zijn de bewoners erg donker van kleur.

Terwijl ik dit allemaal lees, verbaas ik me. Jan Terlouw is een D66-er in hart en nieren. Ooit fractie-voorzitter, later minister. En zijn “De Koning van Katoren” was voor in ieder geval één Gedeputeerde van Provinciale Staten een belangrijke inspiratiebron. Maar met dit gedachtegoed, zou ik een Jan Terlouw eerder bij GroenLinks bedenken. Mijn lidmaatschap bij D66 is in ieder geval ooit opgezegd omdat ik te weinig van dit soort geluiden binnen de partij hoorde.

Maar het gaat om het boek, niet om de politiek. Toch? Dat zou je kunnen zeggen. Los van de politiek kun je “Het Hebzuchtgas” inderdaad omschrijven als een soort modern sprookje. Maar voor jong en oud? Ik weet het niet. Het verhaal op zichzelf is vooral geschikt voor kinderen tussen de 10 en 13 jaar. Alles loopt net eventjes te goed, de dingen vallen steeds net even te goed op hun plek. Echt een kinderboek. Als volwassene ontkom je simpelweg niet aan de politieke dimensie. Maar zo lijkt Jan Terlouw het ook bedoeld te hebben. Niet voor niets begint hij in DWDD, dat toch echt is opgehangen aan dit boek, over het feit dat de klimaatverandering vele malen erger is dan we met zijn allen doorhebben. “Het Hebzuchtgas” is geen sprookje. Net zo min als klimaatverandering een sprookje is. “Het Hebzuchtgas” is een politiek pamflet.

Maar wel een vermakelijk pamflet.

Waardering: 7,5/10


Lees “Het Hebzuchtgas” zelf!

Over Jeroen L

Eén van de oprichters van LekkerLezen.net. In het dagelijks leven actief als bedrijfskundige/docent, 's avonds het liefst met de neus in een goed boek!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *