De stad der wonderen – Eduardo Mendoza

Titel: De stad der wonderen
Auteur: Eduardo Mendoza
Uitgever: Meulenhoff
ISBN: 9789069749112

Het boek “de Stad der Wonderen”van de Barceloneze schrijver  Eduardo Mendoza gaat over de periode tussen de twee wereldtentoonstelling in Barcelona (1888- 1929). Het boek doet je terugreizen in de tijd en de geschiedenis herleven in de avonturen van hoofdpersoon Onofre Bouvila.

Het verhaal begint in een Barcelona, in het jaar 1887, toen er nog geen elektriciteit was, geen telefoon en geen trams. Onofre Bouvila trekt als dertienjarige van het platteland naar de stad en heeft één missie: Rijk worden. Hiervoor zet hij de wereld naar zijn hand en is hij bereid grote risico’s te nemen, duistere transacties te doen en tot het ‘opruimen‘ van opponenten of andere lastposten die zijn pad kruisen.

Het verhaal van Onofre begint in het pension aan de Carreró del Xup (regentonsteeg) uitgebaat door de familie Braulio. De vriendelijke goedlachse eigenaar van het pension, meneer Braulio, is heimelijk een travestiet, die ‘s nachts het pension ontglipt om zich onder het Sodom en Gomorra van de wijk Poble Sec te mengen. Met zijn zeer goede geheugen vergeet Onofre dit niet, zodat hij hem in een latere fase goed kan inzetten voor ‘klusjes’.  Dochter Delfina is manusje van alles en niemand schenkt haar een blik waardig, maar zij is feitelijk de belangrijke factor in het leven van Onofre. Zij bezorgt hem een bijbaantje door hem op het pad van de anarchisten te brengen. Dankzij dit eerste baantje in Barcelona ‘clandestien de revolutie verbreiden’ op de bouwkavels voor de wereldtentoonstelling van 1888 kan Onofre beginnen aan zijn imperium. Als Delfina alles is verloren wat zij lief had, weet Onofre haar tot marionet te maken die hij onder de artiestennaam Honesta Labroux, ster van het witte doek, gebruikt om collectieve dromen naar zijn hand kon zetten.

Naast de arme Delfina, heeft Onofre, inmiddels uitgegroeid tot rijk magnaat, nog twee personages in zijn macht.  De reus Efrén Castells. Eerst leermeester in kunstjes van sjacheren en vervolgens zijn trouwe compagnon. En Don Humbert Figa i Morera, de beruchte advocaat die handelt op de principes van de kunst van het overreden, geduld hebben en overal ja op zeggen. Dankzij de advocaat regeert Onofre als zijn agent in de onderwereld, waar hij over de lijken van concurrenten opklimt tot tweede man en o.a. een plaatsje creëert voor meneer Braulio.

Schrijver Mendoza is erg sterk in het neerzetten van typtjes. Zo wordt het pension door een bont genootschap bewoond. Met een aantal kenmerkende woorden krijg je snel een beeld van de barbier, tevens kwakzalver, met andere woorden ‘allesknipper‘ Mariano. Een temperamentvolle bollige kletskous die vrouwen ziet als een bodemloze put van uitgaven.

De tweede bewoner is de psalmen zingende bejaarde pater Bizancio, waarvan niemand weet wat hij doet, maar die slaapt op bergen goud.

En tot slot de door iedereen ontweken waarzegster Micaela Castro, die haar cliënten een overdosis pessimisme en wanhoop voorschotelt. Op haar sterfbed doet zij Onofre de volgende voorspelling: “Ik zie drie vrouwen. Eén in het huis van beproeving, tegenslag en verdriet. Zij zal je rijk maken. De tweede is in het huis van legaten, dat ook het huis van kinderen is. Zij zal je verheffen. De derde en laatste is in het huis van liefde en exacte wetenschappen. Zij zal je gelukkig maken. In het vierde huis is een man; pas voor hem op: hij is in het huis van vergiftigingen en van het tragische einde.” (p. 126/127) Of deze waarzeggerij uitkomt? Lees daarvoor het boek.

Het verhaal van Onofre wordt meerdere malen onderbroken door een les geschiedenis, geografie of meteorologie over Barcelona en haar positie ten opzichte van Madrid (Spanje). Zo leest men over de Carthagenen, Romeinen, Visigoten, Fransen en Moren. Allen bezetters en vormers van het huidige Barcelona. Gedurende het hele boek wordt duidelijk gemaakt hoe Catalonië leed onder het Spaanse juk, door kleinering en vernedering. De beschreven situatie uit 1886 is vergelijkbaar met de huidige: frustratie ontstaan door een economische crisis met oplopende werkloosheid. Naar de hand gezette citaten als “Madrid hield de touwtjes van de beurs stevig tussen de tanden” geven de ongewenste financiële afhankelijkheid weer. Het boek geeft een achtergrond om de huidige problematiek in Catalonië beter te begrijpen.

De historische gebeurtenissen, personages en ‘fictieve’ krantenkoppen moeten weliswaar met een korreltje zout genomen worden. Zo komt de Rus Raspoetin opeens ten tonele en krijgt de burgemeester op een gegeven moment beschermheilige Eulalia over de vloer, die van haar sokkel in de kathedraal is geklommen, om samen met hem en notabelen over het lot en de toekomst van Barcelona te discussiëren. De histories zijn interessant en de anekdotes treffend, maar het geeft je een gevoel dat je naar een documentaire luistert of een Catalaanse gids achternaloopt door de nauwe straten in de Barri Gotic die je overrompelt met wetenswaardigheden en legenden: “volgens etnologen hebben we twee specifieke kenmerken van ons ras te danken aan de Layetanen: de neiging van de Catalaan om het hoofd schuin naar links te houden wanneer zij doen alsof zij luisteren en, bij de mannen, de aanleg tot weelderige haargroei in de neusgaten.”

Maar wees gewaarschuwd. Door de vele historische onderbrekingen en bijhorende flash backs is het verhaal traag en zit er geen opbouwende spanning in. Voor de lezer is het soms een zoektocht. Wil de schrijver een les over Spanje geven of de lezer meenemen in de roman over het leven van Onofre? Dit boek geeft een inkijk in de roemruchtige jaren rondom de eeuwwisseling en de dynamieken en terreur die er ten tijde van crisis speelden. Ook zie je hoe Barcelona een transitie doormaakt en uitgroeit tot een metropool. Tot slot laat het eigenlijk de Amerikaanse droom in Spanje zien. Hoe je van niemand, heel belangrijk in een stad kan worden (hoewel je daarvoor af en toe van het rechte pad moet afwijken). Mocht je op vakantie naar Barcelona gaan, dan is het zeker aan te raden om wat meer context te krijgen.

Waardering: 7/10


Lees “De Stad der Wonderen” zelf!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.