Afscheid van Java – Arjan Hoks

Titel: Afscheid van Java
Auteur:Arjan Hoks
Uitgeverij: Karakter Uitgevers B.V.
ISBN: 9 7890 4521 864 9

Ik denk  dat maar weinig mensen een manuscript erven van hun grootvader, waarin deze zijn eigen leven beschrijft. Arjan Hoks erfde een manuscript en besloot dit uit te werken tot een historische roman. Die roman werd “Afscheid van Java”.


Het is een verhaal geworden over het aangrijpende leven van Johannes Hoks ,tabaksplanter op Java, zijn belevenissen in de Tweede Wereldoorlog en het leven erna. De roman speelt zich grotendeels af in Nederlands-Indië. Arjan Hoks heeft het verhaal aangevuld met allerlei geschiedkundige feiten en heeft uitgebreid research gedaan naar de Tweede Wereldoorlog in Nederlands-Indië. Het verhaal geeft een beeld van de (de)kolonisatie van Nederlands-Indië, de capitulatie van de KNIL en de rol van de Japanners en Koreanen. En wie heeft er nu niet van het KNIL (Koninklijk Nederlands Indisch Leger) gehoord?

“Het KNIL viel niet onder het ministerie van Oorlog, maar onder het ministerie van Koloniën; het was een zelfstandig leger en vormde geen onderdeel van het Nederlands leger. Tijdens de economische depressie in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw, werden in Nederland nieuwe rekruten geworven met teksten in krantenadvertenties en op aanplakbiljetten.” (p. 31)

Dat het KNIL geen onderdeel van het Nederlands leger was, wist ik dus niet! Het bestond van 1814 tot 1950.

“Ik heb mijn grootvader niet goed gekend”

Arjan Hoks is aan het woord en verteld, dat hij zijn grootvader niet goed gekend heeft, maar wie wel? Mensen die de Tweede Wereldoorlog hadden meegemaakt praten er niet graag over. Het enige dat hij weet is, dat zijn grootvader uit Indië kwam en als krijgsgevangene in de jungle aan een spoorlijn had gewerkt: “In mijn beleving was mijn grootvader een avonturier, een held, die in dat verre exotische Indië fortuin had gemaakt en Japanse soldaten had weerstaan.” (p. 5)

Maar of dit ook zo was? En wanneer ben je eigenlijk een avonturier of een held? Hoe Johannes Hoks de Japanse soldaten had weerstaan lees je in “Afscheid van Java”.

Delen

“Afscheid van Java” is opgedeeld in 7 delen, die elk apart gaan over de Tweede Wereldoorlog in combinatie met het leven van Johannes Hoks.
Het eerste gedeelte Stellingen, beslaat ruim een derde gedeelte van het boek en geeft een beeld van Java, de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog en de capitulatie van het KNIL.

“De mannen zijn uit hun dagelijks doen en laten op hun plantages geplukt. Ze hadden geen keuze. Europeanen in de tropen reizen nu eenmaal nooit met de bus, hoogstens per trein en dan uitsluitend eersteklas. Onder de verzamelnaam landstormers werden ze als reserve aan het KNIL toegevoegd.”

In de zes overgebleven delen wordt onder andere de structuur van de Nederlands-Indische maatschappij besproken.  De lezer maakt kennis met hoe wreed de Japanners konden zijn en dat de bewakers Koreanen zijn. Johannes wordt als krijgsgevangene getransporteerd over zee: “Het is alsof de zestien jaren van zijn leven op Java waarin hij z’n gezin en de plantage heeft opgebouwd, een leven dat met al z’n ups en downs verstrengeld is geraakt met de mystieke wortels van dit betoverende land, in een ommezien ruw wordt weggevaagd. Afscheid van Java. Gedwongen, ongewild en veel te vroeg”. (p. 234)

Uitdagend voor de lezer

“Afscheid van Java” vereist geconcentreerd lezen! Bijna elke bladzijde is voorzien van voetnoten, waarin toelichting wordt gegeven op de bijbehorende tekst of verwijst naar verslagen, rapporten of literatuur die over de Tweede Wereldoorlog in Nederlands-Indië gaat. Deze schrijfwijze met veel voetnoten haalt de vaart uit het lezen en maakt dat je iedere keer weer opnieuw in het verhaal moet komen. Naar mijn smaak wordt er teveel toegelicht, maar het geeft wel aanvulling.

De drijfveer van de auteur om “Afscheid van Java” te schrijven is zijn afkeer van oorlog, mishandeling en politiek opportunisme. Het boek heeft me veel geleerd over de geschiedenis van Nederlands-Indië door het lezen van  “Afscheid van Java” en ben hierdoor veel wijzer geworden. Maar, het is niet mijn genre.

Waardering: 7/10


Lees Afscheid van Java zelf!

Koop bij bol.com

Over Joke Z

Ik lees graag thrillers, romans, informatief, historische romans, ya, non-fictie.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.