Wintervertelling – Mark Helprin

Titel: Wintervertelling
Auteur: Mark Helprin
Uitgever: Xander Uitgevers
ISBN: 978 94 016 0247 1

Oppervlakkige verfilming

Afgelopen Valentijnsdag kwam de verfilming van dit verhaal terecht op het witte doek. En zoals dat wel vaker gebeurt met boekverfilmingen, levert de film nogal in aan kwaliteit en vooral diepgang in verhouding met het boek. Maar in dit geval was het niet alleen inleveren; verdampen is een beter woord. De hoeveelheid aan thema’s die dit boek rijk is, lijkt moedwillig gedestilleerd totdat er alleen het onderwerpje liefde over is. Zonde, maar daarom benoem ik het. De oppervlakkigheid van de recente verfilming is namelijk absoluut geen reden om dit boek te laten liggen. Want schoonheid in al haar vormen, het lot, rechtvaardigheid, passie voor wat je doet en niet te vergeten troost zijn zeker net zo aanwezig als de liefde.

Zelfbewust boek

De flaptekst legt de nadruk op hetzelfde thema, en dat is óók zonde want op die manier is de synopsis zó mager dat deze niet meer lijkt aan te sluiten op de werkelijke hoofdlijnen van het verhaal. “Wintervertelling”  zou dan gaan over Peter Lake die ergens aan het begin van de 20ste eeuw verliefd wordt op de terminaal zieke Beverly. Hij wil haar koste wat het kost behouden en gaat daarvoor de strijd aan met de tijd. Hoewel technisch gezien correct, verhaalchronologisch gezien is dat het niet.

Het gaat ook compleet voorbij aan toch minstens zestig procent aan andere verhaallijnen. Tegelijkertijd heb ik niet de behoefte om in deze recensie in te gaan op de overige verhaallijnen, want ook ik doe dan af aan de grootsheid van het boek en dat heeft het niet verdiend. De beschrijving ‘liefdesverhaal’ is dus correct in enge zin, maar in ruime zin dekt het label ‘meerkoppig epos’ beter de lading. Hoewel epos het natuurlijk al verraadt, is “Wintervertelling” een (zeer) groots verhaal met (zeer) grote aspiraties. Daar lijkt het zich terdege – en met zelfspot – van bewust te zijn: “Grote mensen (of te lezen als metafoor voor dikke boeken) zijn heus niet zo fantastisch omdat ze toevallig een halve meter langer zijn”. Het boek is dan ook niet beter omdat het veelomvattend is, maar wel vanwege de invulling van die veelomvattendheid. Maar toch, de grootheid van dit boek is niet alleen haar grote pluspunt, het is ook haar valkuil.

Wedstrijd

Bovengenoemde thema’s, doorspekt met zoveel directe en indirecte verwijzingen naar idealen, filosofieën, andere literaire werken en thema’s dat ze amper bij te houden zijn, zijn namelijk niet alleen qua inhoud groots maar ook qua vorm. Mark Helprin, maar ook zeker zijn Nederlandse vertaler Robert Neugarten, beschikt over de meest prachtige volzinnen en laat die ook rijkelijk vloeien. Dat is natuurlijk geweldig, maar iets vaker dan mij lief is doen die zinnen geforceerd aan. Het is alsof ál die zinnen willen meedingen naar de eerste prijs in een schoonheidswedstrijd waardoor ze in hun race met elkaar verstrikt raken en keihard onderuit dreigen te gaan (en dat jammer genoeg soms ook doen). Op deze manier krijgen zinnen die het potentieel hadden een prachtige situatie te schetsen juist minder aandacht omdat ze te gekunsteld aandoen. Helaas vertraagt dat ontzettend.

Beloning

Zo is het de eerste tweehonderd pagina’s moeilijk om echt mee te gaan in het verhaal. En dat kost heel veel tijd en energie. Maar mocht die tijd en energie dan eindelijk beloond worden door de overtuiging dat dit boek het allemaal waard is, dan nóg leest het boek niet vlot door. Want op dat moment vind je het als lezer namelijk doodzonde om ook maar iets te missen van de schatkist die dit boek eigenlijk is. Ook als dat betekent dat je in die schatkist heel wat steentjes tegenkomt.
Last but not least, mag ik zeker niet vergeten dit boek te complimenteren met haar zorgvuldig gedoseerde kurkdroge humor die vaak zo onverwacht toeslaat dat ze garant staat voor een oncharmante schaterlach. Dus lezer, wees gewaarschuwd.

Normaliter laat ik mijn recensie als advies gelden, maar in dit geval vraag ik mijzelf specifiek: raad ik dit boek aan? Het antwoord luidt volmondig ‘jazeker!’ maar alleen aan de lezer die een beetje graven niet erg vindt en die dit boek het geduld wil geven dat het verdient.

Waardering: 7,5/10


 Lees “Wintervertelling” zelf!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.