Nadja – André Breton

Titel: Nadja
Auteur: André Breton (vertaald door Laurens Vancrevel en Renée de Jong-Belifante
Uitgeverij: Uitgeverij Meulenhoff Amsterdam
ISBN:
90-290-0191-7
Taal:
Nederlands

Het surrealisme was een invloedrijke avant-gardische stroming binnen het interbellum. In 1900 was het baanwerkende werk die Traumdeutung van de hand van Freud verschenen. De theorieën van Freud vormen een belangrijk uitgangspunt voor het surrealisme. Het belangrijkste doel, zoals geformuleerd door grondlegger André Breton, was het onbewuste te verenigen met het bewuste om een nieuwe ‘superrealiteit’ te creëren.

In 1928 verschijnt van de hand van Breton het boek Nadja, dat nadrukkelijk niet als literair boek is bedoeld. Naast teksten beslaan namelijk ook fotografische illustraties de pagina’s. Het verhaal opent met de vraag: ‘Wie ben ik?’ Tijdens het lezen stel je jezelf al gauw de vraag: ‘Wat lees ik?’

Dat wordt pas later duidelijk. Pas na een reeks van filosofische overwegingen van de kant van Breton komt Nadja in het verhaal naar voren: ‘Maar ik loop op mijn verhaal vooruit, want het is misschien dit, meer dan wat ook, waarvoor het verschijnen van Nadja mij toen de ogen heeft geopend en waardoor het nu gerechtvaardigd is, haar onverwijld ten tonele te voeren’.André Breton bevindt zich in Parijs. We schrijven het jaar 1927. Hij denkt terug aan het jaar 1918, waarin hij tijdens zijn omzwervingen door de straten van Parijs Nadja ontmoette. Deze jonge, armoedig geklede vrouw wandelt door samenloop van omstandigheden het leven van Breton binnen. Samen doorkruizen André en Nadja het Parijse landschap. De straat is voor Nadja de plaats waar je ervaringen op kunt doen. Ze haalt voldoening uit het wandelen. Het normale dagelijkse leven, waaruit ook werken bestaat, negeert ze. Gesprekken voeren, daar houdt ze van. Van die gesprekken wordt de lezer deelgenoot gemaakt. De dialogen zijn sprankelend. Nadja en Breton overwegen hand in hand het leven, de schilderkunst en de dichtkunst. Ondertussen vraagt Breton zich stilzwijgend af wie toch die mysterieuze vrouw is, die steeds meer zijn leven bepaalt.

Het hoogste goed voor de surrealist is de vrijheid. Vrijheid van denken, bewegen en verbeelden. Het onderbewuste krijgt vrij baan. Het surrealisme ontkent de voor de hand liggende werkelijkheid, maar zoekt elders, in de onontgonnen gebieden van de menselijke geest, een andere werkelijkheid. Het onderbewuste en de droom worden de bronnen voor een nieuwe creatieve verbeeldingskracht. Het boek is daar bij uitstek een invulling van. Het is vaak onduidelijk of passages beschrijvingen van observaties of gedachten zijn. Het is ook onduidelijk of de perceptie van de hoofdpersoon de juiste is. Hij sleurt je mee in zijn werkelijkheidsbesef. Zijn bespiegelingen komen aan bod. Het relaas kan zodoende begrepen worden als de creatie van een superrealiteit: een mix van herinneringen, ervaringen en overdenkingen, waarbij de lezer zich steeds meer afvraagt wat er toch precies in 1927 is gebeurd met Nadja. De schrijfstijl is daarom af en toe wat te hoogdravend, wat van de hak op de tak, maar eigenlijk ook gek genoeg wat anders dan normaal. Mij prikkelt het. Wat gezegd kan worden is dat binnen de surrealistische literatuur dit boek in ieder geval niet op de boekenplank mag ontbreken. Schrijver of hoofdpersoon, Breton laat je volledig onderdompelen in diens wereld met zijn lief.**


Nadja zelf lezen?

Helaas hebben we geen verkooppunt van deze titel weten te vinden.

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.