Etienne van Heerden – Kikuyu

Titel: Kikuyu
Auteur:
Etienne van Heerden
Uitgeverij:
Meulenhoff
ISBN: 90-290-5594-4
Taal:
Nederlands

Het boek Kikuyu (1998) van de hand van Etienne van Heerden verscheen in 1996 onder de oorspronkelijke titel Kikoejoe. Robert Dorsman vertaalde het fraai uit het Afrikaans en liet het bij Meulenhoff Amsterdam tot een publicatie komen. Met Kikuyu brengt Van Heerden een roman van de bovenste plank.
Fabian Latsky, wereldreiziger en schrijver, blikt terug op de zomer van 1960. Hij kan de volgorde van de gebeurtenissen die hem in het geheugen gegrift staan moeilijk voor de geest halen.

Zo vraagt hij zich af of zijn herinneringen wel allemaal teruggaan naar die exacte zomer van 1960:

‘Misschien is wat ik vertel niet eens in de zomer van 1960 gebeurd, maar in een aantal zomers. […] Misschien openbaart het geheugen zich nog het meest als een slinkse regisseur, een bedrieglijke vertolker van verbeeldingen, van vermoedens, hunkeringen: aaneengeregen en gemutileerde fragmenten, naar analogie van onze tijd – het soort mutilatie dat de Fransen bricolage noemen. Want wie vanuit het heden de gebeurtenissen van die jaren rangschikt, zoals ik nu doe, die neemt een superieure positie in’.

We worden meegenomen naar de Karoo, het gebied in Zuid-Afrika waar de hoofdpersoon op een vakantieboerderij opgroeit. Hij is dan een kind van een jaar of zes. Zijn vader kan zijn rust niet vinden in de streek. Hij noemt zijn boerderij wanneer hij nors is Soebatsfontein, Moordenaarskaroo, of Dodge City. Hij had de dingen graag anders gezien. Het boerenleven vergt van hem veel energie. Maar het zijn niet alleen de dagelijkse beslommeringen op de boerderij die zijn dag in beslag nemen. Op hun boerderij bieden hij en zijn vrouw ook onderdak aan verschillende passanten. Het logement is in feite in handen van zijn vrouw. Zij, een voormalige vermaarde toneelactrice, spreekt lyrisch van hotel Halesaven en van Jack, die eigenlijk Reuben heet. Het is hun zwarte bediende, die altijd paraat staat. Moeder Latsky is trots op haar Reuben. In haar adoratie verliest ze haar eigen zoon wel is uit het oog.

 

Rondavels, ronde hutten, worden als gastenverblijf in gebruikgenomen en hebben ieder een afzonderlijke naam. De gasten brengen er hun zomer in door. Fabian dwaalt in die tijd rond tussen de rondavels. Hij observeert nauwkeurig de mensen. Deze observaties staan de schrijver Fabian op het netvlies. Hij probeert ze te rangschikken. Het proces van herinnering en associatie krijgt in Kikuyu vorm.

Op een fragmentarische wijze reconstrueert Fabian de bewuste zomer. Bespiegelingen van zijn kant komen ook ruimschoots aan bod. Het proces van herinneren maakt iets in hem los. Fabian overdenkt de gebeurtenissen uit zijn jeugd, het herinneringsproces ervan, het leven in het algemeen en de mens met zijn goede en slechte kanten.

Bedrijvigheid siert de Kaoo. Mensen komen en gaan. Sommigen zijn blijvertjes, waaronder Heathcote MacKenzie, die normaal gesproken met de veteraan of majoor wordt aangesproken. Tante Geertruida, Geert, keert evenzo elk jaar van verre reizen naar Europa terug om zich met Kerst te vestigen in de Wilhelmina, de mooiste rondavel, die iets apart staat van de anderen. Met de bibliothecaresse Marge Bruwer, die bij Geert intrekt, de orthodoxe pastoor, de Pretorianen oom Boeta en tante Retha, de zanger Charles Jacoby, de psychiater Clark en niet te vergeten het meisje Tsitski zal de kerst van 1960 een buitengewone worden. Het is allemaal niet zo rooskleurig als het lijkt met een stel snoeshanen bij elkaar, het kikuyu-gras dat brandt in de zon en de veranderingen die in Zuid-Afrika dreigen. De spanningen van het land worden ook op de boerderij gevoeld. Er bouwen zich krachten op, vooral na het bezoek van de premier Verwoerd. Wie kan wie nog vertrouwen? Wat is er gebeurd met Tsitski? Incidenten stapelen zich op. En boven alles, wat is er nog ophanden? Fabian spreekt van een fataal jaar. Het boek komt met vragen, maar antwoorden worden niet gegeven. Net als de lezers weten de inwoners van de hoeve niet hoe het in het land verder zal gaan. Maar dat Van Heerden historische materiaal gebruikte en verwerkte tot een roman die je niet zomaar loslaat moge duidelijk zijn. De winds of changes waaien in Zuid-Afrika.

 


Kikuyu zelf lezen?

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.