Voorpublicatie: De Heelmeesters (deel 5)

Dit is deel vijf van een serie van zes voorpublicaties.

Het boek “De Heelmeesters”, van Abraham Verghese, ligt vanaf 10 juni in de winkel

‘Dokter Stone,’ zei ik, terwijl ik het liefst ‘vader’ had willen roepen. ‘Een operatie is zijn enige kans,’ zei ik. Diep van binnen wist ik dat die kans oneindig klein was, en dat het eerste vleugje anesthesie al fataal zou kunnen zijn. Mijn vader legde zijn hand op mijn schouder. Hij sprak me vriendelijk toe, alsof ik een jongere collega was in plaats van zijn zoon. ‘Marion, denk aan het Elfde Gebod,’ zei hij. ‘Gij zult niet opereren op de sterfdag van de patiënt.’

Aan die woorden denk ik in Addis Abeba wanneer er ’s nachts bij volle maan messen flitsen en stenen en kogels rondvliegen en ik het gevoel heb in een abattoir te staan in plaats van in OK-3 met mijn huid onder de smurrie en het bloed van onbekenden. Dan denk ik eraan. Maar je weet niet altijd het antwoord voordat je gaat opereren. Je opereert in het nu. Naderhand zal de retrospectoscoop, dat handige apparaat van de betweters, de organisatoren van de klucht die we M&M noemen – de morbiditeit- en mortaliteitbespreking –, bepalen of je beslissing goed of fout was. Zo zit het leven ook in elkaar. Je leeft het voorwaarts, maar begrijpt het pas achterwaarts. Pas wanneer je stil blijft staan om achterom te kijken, zie je het lijk onder je wagen liggen.

Nu, op mijn vijftigste, bekijk ik met ontzag een openliggende buik of borst. Ik schaam me voor het menselijk vermogen om elkaar te verwonden en te verminken, om het lichaam te schenden. Het geeft me wel de kans om de kabbalistische harmonie te zien van een achter een long vandaan glurend hart, of van een lever en een milt onder de koepel van het middenrif – daarvoor val ik stil in sprakeloze bewondering. Mijn vingers controleren de darmen op mes- of kogelgaten, kronkel na kronkel, acht meter samengeperst in zo’n kleine ruimte. Als ik alle darmen die in de Afrikaanse nacht zo door mijn vingers zijn gegleden achter elkaar zou leggen, kwamen ze nu al tot aan Kaap de Goede Hoop, en dan is de kop van de slang nog niet in zicht.

Maar ik zie de gewone wonderen onder de huid, de ribben en de spieren, beelden die voor de patiënt zelf verborgen blijven. Bestaat er op aarde een groter voorrecht? Op zulke momenten gaat mijn dank weer uit naar mijn tweelingbroer Shiva – dokter Shiva Praise Stone – , zoek ik hem in de spiegeling in het glazen paneel dat de twee operatiekamers scheidt, en knik ik hem dankbaar toe omdat hij me in staat stelt te zijn wat ik nu ben. Chirurg.

Volgens Shiva komt het leven neer op gaten dichten. Shiva sprak niet in metaforen. Gaten dichten is precies wat hij deed. Toch is het een prima metafoor voor ons beroep. Maar er is ook een ander soort gat, en dat is de wond die een gezin kan scheiden. Soms ontstaat die wond bij de geboorte, soms gebeurt het later. We dichten allemaal wat er stuk gegaan is. Dat is een levenstaak.

En veel laten we onafgemaakt liggen voor de volgende generatie. Geboren in Afrika, in ballingschap geleefd in Amerika, uiteindelijk teruggekeerd naar Afrika: daarmee ben ik het levende bewijs dat geografie je lot bepaalt. Het lot heeft me teruggebracht naar de coördinaten van mijn geboorte, naar dezelfde operatiekamer waar ik ben geboren. Mijn in handschoenen gestoken handen zweven op dezelfde plek boven de operatietafel in OK-3 waar zich eens de handen van mijn vader en moeder bevonden.

In sommige nachten overstemmen duizenden krekels met hun gesjirp de hoestende en grommende hyena’s in de heuvels. Plotseling valt de natuur stil.

Dit was deel vijf van een serie van zes previews van het nieuwe boek van Abraham Verghese: “De Heelmeesters” (vertaald door Otto Biersma en Paul Bruijn en uitgegeven door “De Bezige Bij”), dat vanaf 10 juni in de boekwinkel verkrijgbaar is.

Morgen: deel zes van deze serie.


Lees “De Heelmeesters” zelf !

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *