Dit kan niet waar zijn – Joris Luyendijk

Titel: Dit kan niet waar zijn
Auteur: Joris Luyendijk
Uitgever: Atlas Contact
ISBN: 978 90 450 2816 3

Een bank waar bijna niemand van gehoord heeft valt om. En als gevolg daarvan stort de hele wereld in een economische crisis. Dat is, sterk gesimplificeerd, wat de val van Lehman Brothers in 2008 teweeg heeft gebracht. Joris Luyendijk ging (schrijvend voor The Guardian) op onderzoek uit in de Londense City. Behalve een hoop blogs, resulteerde dat in “Dit kan niet waar zijn” dat zowel populair leesvoer is onder antikapitalistisch links, alsook onder financials.

“Dit kan niet waar zijn” verscheen al in 2015, maar wegens omstandigheden kwam ik er nu pas toe om het te lezen. Luyendijk interviewt een hoop verschillende personen, die elk een andere rol binnen hun bank vervullen. Opvallend: de meesten geven aan niemand te kennen die kwaad in de zin heeft. Maar ja, dat systeem he? Bovendien is de financiële wereld zo complex geworden dat niemand het meer begrijpt, destilleert Luyendijk uit de vele interviews.

Het ligt dus niet zozeer aan de mensen (alhoewel er natuurlijk echt wel rotzakken tussen zitten), maar aan het systeem: “Zouden we morgen de hele City naar een onbewoond eiland afvoeren en vervangen door een kwart miljoen nieuwe mensen, dan ben ik ervan overtuigd dat we in no time hetzelfde wangedrag weer zullen zien.”(p.189)

Kijk, dat een enkeling de boel loopt te flessen en zijn klanten bewust probeert te “naaien”, dat is al vervelend genoeg. Maar dat het systeem “goede mensen” tot slecht gedrag aanzet, dat is pas écht iets om je zorgen over te maken.

Bedenkingen

Toch zijn er mensen met bedenkingen. Ik sprak een collega tijdens de jaarlijkse barbecue, die het boek een beetje wilde nuanceren. Volgens haar zet Luyendijk soms dingen neer die niet kloppen, bijvoorbeeld dat externe toezichthouders onvoldoende snappen waar ze toezicht op houden. Of dat de interne riskmanagers al geen idee hebben hoe hun producten in elkaar zitten.

Luyendijk erkent in zijn boek op meerdere plaatsen dat het geen écht journalistiek werk is. Immers, journalistiek hoort controleerbaar te zijn. En dat is het niet, wanneer je met enkel anonieme bronnen werkt. Ook vraagt Luyendijk zich hardop af of hij een representatieve groep heeft gesproken. Zijn het niet alleen de uitvallers, de dropouts en de gefrustreerden? Mogelijk maken die inderdaad een groot deel van zijn steekproef uit. Maar ook de enkele happy banker vertelt soortgelijke verhalen.

En laten we wel wezen: wanneer je in een bank een paar supergeniale wiskundigen inhuurt om complexe instrumenten te verzinnen, lijkt het me logisch dat de massa die complexe dingen niet goed begrijpt, toch?

Ik ben dus bang dat mijn collega de titel van dit boek een beetje geïnternaliseerd heeft: “Dit kan niet waar zijn”. Dat zou je inderdaad wensen. Maar ik ben er bang van…

Door “Dit kan niet waar zijn” heeft Luyendijk me aan het denken gezet. En ik voel mezelf weer een beetje naar links trekken…

Waardering: 8/10

Lees “Dit kan niet waar zijn” zelf!

(Koop dit boek op bol.com)

Over Jeroen L

Eén van de oprichters van LekkerLezen.net. In het dagelijks leven actief als bedrijfskundige/docent, 's avonds het liefst met de neus in een goed boek!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *