De Amerikaanse droom van Tocqueville – I. Broekhuijse en J.W. Sap

Trump

Degene die nét het meeste baat kan hebben bij dit boek: Donald Trump

Titel: De Amerikaanse droom van Tocqueville
Auteur: Irene Broekhuijse en Jan Willem Sap (red)
Uitgever: Van Tilt
ISBN: 978 94 6004 296 6

Alexis-Charles-Henri Clérel de Tocqueville wasn Franse jongeman van goede komaf. Zijn land ging na de Franse Revolutie een transitie door. Welke kant zou het opgaan? Hoe moesten waarden als Vrijheid en Gelijkheid eigenlijk samenkomen? Interessante vragen. Ook interessant: hoe houden “wij”, oude adellijken, ons hoofd boven water? Welke van de twee soorten vragen ook het belangrijkst was, Tocqueville ging in 1831 naar de VS. Officieel op missie om onderzoek te doen naar het gevangeniswezen aldaar. Maar zijn boek “Over de democratie in Amerika” (1840) heeft meer indruk gemaakt. Nog steeds wordt dit boek gezien als één van de belangrijkste pilaren waarop het democratisch denken rust. Op 24 oktober kwam Van Tilt met “De Amerikaanse Droom van Tocqueville”, waarin negen auteurs tezamen acht essays schrijven. Daarin laten ze, steeds vanuit een andere invalshoek, hun licht op De Tocqueville schijnen.

Natuurlijk had ik deze recensie het liefste ruim voor de Amerikaanse verkiezingen gepubliceerd. Maar dat lukte niet.

Waarom niet? Omdat het een pittig boek is. Het werk van De Tocqueville wordt in een historisch perspectief geplaatst door diens reis te reconstrueren. Een van de auteurs kijkt naar de VS van nu en zit een mild despotisme en utilitair individualisme. Hij vergelijkt het ideale Amerika van toen, met het land zoals het nu is (geworden). Hij beziet het land en ziet een burgerschapscrisis en toenemende tweedeling; precies de dingen die Trump zo in de kaart hebben gespeeld.

En nu we het toch over democratie hebben, ook de vergelijking met de democratie in Nederland is zo gemaakt (in ruwweg 40 pagina’s).

Zo gaat het maar door. Rode draad: je hebt een betrokken burgerij nodig, die zich wil inzetten voor het geheel, op basis van gedeelde waarden. De Tocqueville blijft actueel, en zou, aldus Sap, een inspiratie kunnen zijn voor de EU en de Europese burger. Maar ook de vraag in hoeverre je het bestuur moet centraliseren. Moet alles vanuit Brussel komen (EU)? Of moeten we naar één Wereldregering onder de VN? Of toch maar terug naar het niveau van Den Haag? Of zelfs de provincie?

Lastig leesbaar

Over al die thema’s heeft De Toqcueville van alles gezegd. De meewerkend auteurs plaatsen zijn werk in een modernere context. Erg interessant, maar ongelofelijk lastig te lezen. In ieder geval voor mij. Eerlijk gezegd had ik op basis van het persbericht op zijn minst verwacht dat de hele tekst van De Tocqueville in het boek zou zijn opgenomen. Dit bleek niet het geval. Daardoor lees je met dit boek geen De Tocqueville, maar lees je andere schrijvers die iets van hem vinden. Die een selectie hebben gemaakt. Interessant, maar gekleurd. Daarbij lijkt de schrijfstijl van de betrokkenen te impliceren dat je toch al enig verstand van bestuurskunde en de relevante literatuur moet hebben. Zo niet, dan krijg je het als geïnteresseerde leek nogal moeilijk. Je hebt al een bepaalde basis nodig om dit boek goed te kunnen bevatten.

Waardevolle toevoeging voor specialisten

Voor wie “democratie” het werkveld is, zal dit boek een enorme toevoeging blijken. Jammer alleen dat degene die nu nét even het meeste baat bij wat democratisch onderricht kan gebruiken (Donald Trump) naar eigen zeggen een hekel heeft aan het lezen van boeken.

Waardering: 6/10


Lees “De Amerikaanse Droom van Tocqueville” zelf!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *