In de voetsporen van de heldin – Edith de Wit

Titel: In de voetsporen van de heldin
Auteur: Edith de Wit
Uitgeverij: S2 Uitgevers
ISBN: 978 90 809 6499 0

Met “In de voetsporen van de heldin” heeft Edith de Wit een boek geschreven dat precies geschikt is voor het huidige boekenklimaat: er is een tamelijk nieuwe interesse in populair-wetenschappelijke boeken die ons helpen de menselijke geest te doorgronden en zelfs na een jaar of 25 zijn zelfhulpboeken nog altijd booming. “In de voetsporen van de heldin” sluit daar goed bij aan omdat het respectievelijk de literatuurwetenschap betrekt bij de werkelijkheid en omdat het diezelfde literatuurwetenschap inzet als een empowerment-oefening (voor vrouwen).

In 1990 schreef Maureen Murdock “The Heroine’s Journey: Woman’s Quest for Wholeness” , een boek waarin ze een theoretisch model voorlegt dat suggereert dat alle ‘heldinnen’ uit alle verhalen dezelfde 12 fases doorlopen. Edith de Wit neemt in “In de voetsporen van de heldin”  globaal gezien dat model over maar versimpelt het en stelt het voor als een cyclus die zich voordoet in bijna alle vrouwenlevens. In het kader van die opvatting stelt ze de lezeressen bij alle 12 fases verschillende vragen die zouden moeten helpen bij het optekenen van het eigen verhaal. Bijvoorbeeld: “Wat overweegt? De angst voor het onbekende, de opwinding om nieuwe paden te ontdekken of zijn ze redelijk in balans?”(p. 95).

Daar valt maar één ding over te zeggen: en dat is dat het leuk is opgevat en bovendien ook leuk is uitgevoerd. Zo kent het boek buiten de ‘heldinnenfases’ om een flink aantal interviews met vrouwen die hun eigen verhaal doen en bovendien is het boek vreselijk schattig geïllustreerd. “In de voetsporen van de heldin” is dus een feelgood boek pur sang. Qua uitvoering laat het (op een paar onnodige taalfouten na) niks te wensen over en dat is dan ook waar Edith de Wit heel veel punten scoort.

Toen Maureen Murdock 26 jaar geleden haar ‘heldinnenmodel’ presenteerde waren de man/vrouw-verhoudingen in het Westen misschien toch nog iets anders dan dat ze nu zijn. Misschien waren ze dat ook niet, maar Murdock voelde in ieder geval het belang van het schrijven van een literatuurtheorie gebaseerd op het perspectief van de vrouw. En het moet gezegd worden: het model lijkt ook zeker geloofwaardig. Leg er een willekeurig verhaal overheen met een vrouw in de hoofdrol en de telkens terugkerende gelijkenissen zijn merkwaardig. Ik ben dus de laatste die de literatuurwetenschappelijke relevantie van het werk miskent. En toch is er iets wat knaagt.

De koppeling van literatuurtheorie aan de nieuwe trend in toegankelijke psychologie is, zoals ik eerder opmerkte, 100 procent van deze tijd. Bovendien is het ronduit leuk om op die manier wellicht wat meer mensen te prikkelen voor literatuurtheorie en wat dat betreft is “In de voetsporen van de heldin” een schot in de roos. Maar het is de inhoud van die koppeling die vragen oproept. Ook als je ervan uitgaat dat Murdock’s verhaal standhoudt binnen de literatuurwetenschap, dan zegt dat toch nog niks over de feitelijke psychologie van de vrouw? In tegenstelling tot de held die het gevaar altijd in de vorm van een tegenstander moet bevechten, gaat de vrouw volgens Murdock’s/De Wit’s model de confrontatie aan met een ‘schaduwzuster’ van haarzelf. Een schaduwzuster die ze, als ze niet goed oplet, zelf zal worden! Het is niet moeilijk om dat op z’n minst als een tíkkeltje vrouwonvriendelijk op te vatten.

Binnen de literatuurwetenschap is dat niks anders dan een opvallendheid die overeenkomt met heel veel verschillende verhalen uit allerlei windstreken. Maar tot in hoeverre mag je dat ‘zomaar’ overhevelen naar de psychologie? Dat is een vraag die Edith de Wit zichzelf waarschijnlijk niet heeft gesteld en dat is zonde.

Dat is een kritische kanttekening die simpelweg geplaatst móét worden, maar daarbuiten is “In de voetsporen van de heldin” goed geslaagd. Wie bovengenoemde logicafout negeert, heeft aan “In de voetsporen van de heldin” een amusant en grappig boek dat aanzet tot zelfreflectie en waarvan je bovendien wat leert. En dat is natuurlijk het belangrijkst!

Waardering: 7/10


Lees “In de voetsporen van de heldin” zelf!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *