Vieren van Vrede – Lotte Jensen

Titel: Vieren van vrede, het ontstaan van de Nederlandse identiteit
Auteur: Lotte Jensen
Uitgever: Van Tilt
ISBN: 978 94 600 4287 4

De Nederlandse identiteit bestaat niet. Dat was de conclusie van Máxima Zorreguieta in 2007. Of eigenlijk: “Nederland is te veelzijdig om in één cliché te vatten”. Een uitspraak die haar niet in dank werd afgenomen. Want hoewel ze met haar uitspraken oog had voor de diversiteit in ons land, was er vooral sprake van een reflexmatige reactie. Want wie denkt ze wel niet die ze is, om te zeggen dat we geen identiteit hebben? Maar waar komt die al dan niet bestaande identiteit dan vandaan?

Als we de geschiedenisboeken bestuderen, ontstaat al snel de indruk dat een volk haar identiteit ontleent aan haar vijanden. Grote veldslagen, lange oorlogen en conflicten leiden tot grenzen. Grenzen die zich uiten in paaltjes in de grond en in een mentale kaart: Jij hoort wel bij ons, jij niet.

Lotte Jensen betoogt in “Vieren van Vrede” echter iets heel anders. Volgens haar is de Nederlandse identiteit vooral ontstaan door de grote vredesvieringen.

De Vrede van Munster (1648) leidde tot het formele erkennen van de Nederlandse Republiek als souvereine staat. Zo hebben ook de Vrede van Breda (1667), De Vrede van NIjmegen (1678), de Vrede van Rijswijk (1697), De Vrede van Utrecht (1713), De Vrede van Aken (1748), de Vrede van Amiens (1802) en het Congres van Wenen (1815) geleid tot nieuwe fases in het definiëren van “wie wij zijn”. Elk van deze vredes werd gevolgd door vieringen en literaire teksten.

Jensen analyseert deze teksten en zet ze in historisch perspectief. Hierbij valt haar op dat de vredesteksten niet altijd even vredelievend zijn: “Tegelijkertijd (..) hadden veel vredesteksten een sterk propagandistisch of zelfs oorlogszuchtig karakter (…) met name de Fransen werden in dusdanig negatieve termen afgesterveerd, dat vredespublicaties soms eerder het karakter van een oorlogsverklaring dan een verzoening hadden” (p.10).

Jensens’ verhaal is uitgebreid, met een brede selectie van literaire teksten en diverse kleurenillustraties die ons een beeld geven hoe de kunstenaars van toen omgingen met de actualiteiten.

Het verhaal van Jensen is fascinerend, al is het maar omdat het geschiedenisonderwijs in Nederland eigenlijk alleen maar gaat over een paar relatief recente onderwerpen. Dat er in Nederland zoveel vredesverdragen getekend waren, was mij in ieder geval onbekend. Het boek is dan ook bijzonder leerzaam. En door haar literatuuranalyse kom je tot nieuwe denkrichtingen.

Aan de andere kant is het voor de leek soms wat lastig te volgen. Zoveel jaartallen en namen. En zoveel citaten in Oud-Nederlands die slechts met inspanning leesbaar zijn. Door de spelling, maar ook doordat we de context niet geheel kennen. Wat te denken van deze:

“En gy, ô Veldheer! Die de wortels en de tomen
Als heirtogtleider hebt van Nederland bekomen,
Begunstig dit gezang. ô Wilhem! al den staat
Weet u naast Gode dank, dat gij het oorlogs quaad,
Gelijk een landärts, weer voor euuwig uit te roeien:
De nering, d’overvloed en welvaart zullen bloeien
En groeien door de Vrede, en komen rijk gelaân
Met volle zeilen, ter zeehavens af en aan” (p62)

Dat het een lofzang is op Wilhem moge duidelijk zijn. Maar wat is een Heirtogtleider? Wat is een quaam? En hoezo gaat het ineens over zeehavens terwijl er geen schip genoemd is? Een beetje historicus zal er geen moeite mee hebben. Maar voor de nieuwsgierige leek zijn dit soort passages best pittig.

“Vieren van Vrede” is dan ook niet bedoeld als luchtig boekje voor het slapengaan. En ook niet om even bij de kapper te lezen. Dit boek is een serieuze poging om zichtbaar te maken wat de invloed van een vredesverdrag is op de nationale identiteit.

In het geval van Nederland: een belangrijke impuls om vooruit te kijken en te dromen van de komende welvaart en rijkdom. Oftewel: bloeiende handel, eendracht en vette koeien (*).

Waardering: 7-/10


Lees “Vieren van vrede” zelf!

(*) Let op: met de term "Vette koeien" heb ik het over runderen. Niet over de schrijver.

Over Jeroen L

Eén van de oprichters van LekkerLezen.net. In het dagelijks leven actief als bedrijfskundige/docent, 's avonds het liefst met de neus in een goed boek!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *