Soundtrack van de bevrijding – Frank Mehring

Titel: Soundtrack van de bevrijding
Auteur: Frank Mehring
Uitgeverij: Van Tilt
ISBN: 978 94 600 4220 1

Een wereld vol brandhaarden biedt helaas heel veel keus aan goede doelen om potentieel te steunen.  Overduidelijk prangende en belangrijke charitatieve instellingen krijgen dan gelukkig ook veel hulp. Die steun is niet in de laatste plaats afkomstig van bijvoorbeeld bekende acteurs en muzikanten. Maar niet al die bekende gulle gevers stellen dezelfde prioriteiten. Een goed voorbeeld daarvan is rockartiest Jack White. Hij gaf namelijk recent “a six-figure” donatie aan het Amerikaanse National Blues Museum (NBM). Waarom? Om te helpen met het (re-)archiveren, opnemen en heruitbrengen van –dikwijls 80 jaar – oude bluesopnames. Bluesopnames die buiten de paar zeldzame en kwalitatief inferieure exemplaren van het NBM om, niet meer toegankelijk zijn. Je zou kunnen zeggen dat ze nog amper bestaan. En het idee dat muziekopnames niet meer bestaan is in ieder geval de nachtmerrie van Jack White en hoogstwaarschijnlijk ook van de (genaturaliseerd) Amerikaanse  professor en popmuziek-archivist Hugo A. Keesing.

Waar White zich vanuit de populaire muziek inzet voor het behoud van muziek(opnames), doet Keesing hetzelfde vanuit de academische hoek. Zo ontwikkelde hij universitaire cursussen waarin popmuziek als primaire geschiedenisbron wordt gebruikt. Onder die noemer verzamelde hij alle bladmuziek en andere uitingen van muziek die te maken hadden met de Nederlandse bevrijding in 1944-1945 die hij kon krijgen. Na inventarisatie van wat Het Nationaal Bevrijdingsmuseum 1944-1945 daarvan had (het bleek nagenoeg niks te zijn), schonk hij bovengenoemde collectie aan datzelfde museum. Aldaar duurde het niet lang voordat hoogleraar Amerikanistiek Frank Mehring deze culturele schat in zou zetten voor zijn boek “Soundtrack van de bevrijding”.

Met “Soundtrack van de bevrijding” heeft Frank Mehring met muziek gedaan wat honderden anderen al tientallen jaren doen met oorlogsdagboeken en filmopnames: analyseren en in de juiste context plaatsen. En daarmee is Mehring shockingly enough de eerste. De muziek die achter bevrijdingsopnames wordt geplakt is dikwijls jazz. Dat heeft alles te maken met de sterk geamerikaniseerde tijdsgeest, maar niks met de (muzikale) realiteit van de oorlog. Welke nummers werden écht gespeeld waarop de mensen dansten op straat? Waar gingen die nummers over? Wie speelden ze? Dát zijn de vragen die Mehring duidelijk en verbazingwekkend compleet weet te beantwoorden.

In zijn boek stelt Frank Mehring dat (blad)muziek zo’n beetje het enige medium was wat de snelle veranderingen in gebeurtenissen en sentimenten gevoelsmatig accuraat kon vastleggen. Een boeiend voorbeeld daarvan is de snel veranderde perceptie van geallieerde soldaten en de Nederlandse meisjes die hen met open armen ontvingen: net na de bevrijding stond men niet raar te kijken dat de soldaten konden rekenen op een romantische invulling van de dankbaarheid van jonge vrouwen. Maar toen de geallieerde soldaten nog maanden lang in Nederland bleven omdat de schepen waarmee ze terug zouden keren nog ingezet werden in de oorlog met Japan, veranderde de publieke opinie snel. Het ene moment werd de vrouwelijke aandacht ze gegund, het andere werden vrouwen die kozen voor een Amerikaan nog net niet van landverraad beticht. En waar zijn beide sentimenten te vinden? Inderdaad, in de muziek.

Van alle liedjes die destijds geschreven zijn, is maar een héél klein deel daadwerkelijk opgenomen. Muziek kopen deed men dus in de vorm van bladmuziek. Maar omdat bladmuziek anno 2015 natuurlijk niet meer de primaire bron is voor het leren kennen van muziek, kent “Soundtrack van de bevrijding” geen bijlage met partituren. Wel staan er in dit boek songteksten van 13 bevrijdingsliedjes, alsmede een cd waarop al deze nummers tot leven worden gewekt.

Met “Soundtrack van de bevrijding” heeft Frank Mehring al met al een prachtig stuk geschiedenis opgedist waarvan we alleen maar kunnen hopen dat het anderen inspireert om op dezelfde manier naar muziek te kijken. Er is in ieder geval binnen het vakgebied meer dan genoeg onontgonnen gebied over. Maar om de muziek deel te laten maken van de algehele geschiedschrijving zijn er mensen als Keesing, Mehring en White nodig die stilstaan bij het grote belang van het behoud van muziek. Zodat er later gezegd kan worden: ‘Omdat we die muziekopnames nog hebben, is de rest geschiedenis’.

Waardering: 8.5


Lees “Soundtrack van de bevrijding” zelf!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *