Hillbilly Blues – J.D. Vance

Titel: Hillbilly Blues, Een memoir over een familie en een cultuur in crisis
Auteur: J.D. Vance
Uitgever: Nijgh en van Ditmar
ISBN: 978 90 388 0401 9

Bij de term “Hillbilly” moet ik denken aan de film “Beverly Hillbillies” (de remake. Of ik moet denken aan Cletus (uit de Simpsons). Het is een stereotype van een debiele redneck, die zijn dagen slijt met het schieten van possums. Tenminste, als hij niet ladderzat is. Natuurlijk besef ik heel goed dat dit een stereotype is, maar toch worden de Hillbillies (mensen uit de Appelachen in de VS, veelal van Schots-Ierse afkomst) gehinderd door het beeld dat men van hen heeft. Maar meer nog worden ze gehinderd door het beeld dat ze zelf van zichzelf hebben.

J.D. Vance is zelf het prototype van een Hillbilly. In zijn leven heeft hij meerdere namen gehad, omdat zijn moeder (die hevig dronk en drugs gebruikte) om de haverklap met een andere vent trouwde. Vance werd groot in een ruige cultuur, waar je vecht voor je eer en continu op je hoede bent. Een wereld waarin het volstrekt normaal is dat de politie komt voorrijden om pa te arresteren. De reden kan variëren, maar vaak is het iets met drankgebruik of huiselijk geweld. Door de instabiele thuissituatie wordt Vance vooral opgevoed door zijn opa en oma, die hem net de juiste setjes geven om aan zijn milieu te ontkomen. Vance gaat in dienst, dient in Irak en gaat daarna rechten studeren.

In “Hillbilly Blues” vertelt hij over de hillbilly cultuur, zijn leven en worsteling op “sociaal opwaarts mobiel te zijn“.

De titel “Hillbilly Blues“, in combinatie met hoe Hillbillies in films en boeken naar voren komen doet denken dat dit misschien een grappig boek is. Maar wanneer je de uitgever Nijgh & Van Ditmar op het omslag ziet, weet je dat we te maken hebben met een serieus boek.

En serieus dat is Vance wel degelijk. In het begin ook een beetje droog. In dat stuk vertelt hij over de geschiedenis, en introduceert hij de tientallen (in mijn beleving) ooms, tantes, neven en nichten. Langzaam aan wordt het echter interessanter. Naarmate Vance ouder wordt, wordt hij zich bewuster van zijn omgeving en het dagelijkse gevecht om te overleven. Hij begint ook dingen bewust waar te nemen, culturele dingen. En hij denkt daar over na. Dit, samen met de lessen van oma (Mamaw) en opa (Papaw) maken dat hij langzaam kan ontsnappen aan het uitzichtloze bestaan.

“Hillbilly Blues” laat zien hoe het komt dat mensen vervallen in ogenschijnlijk stom gedrag. Het laat zien hoe het komt dat mensen afhaken, de moed opgeven. Hoe ze het hoofd laten hangen. Het laat ook zien hoe je culturele achtergrond je in de maatschappij kan hinderen: “Hier volgt een onvolledige lijst van dingen die ik niet wist toen ik rechten ging studeren op Yale:
Dat je een pak moest dragen als je op sollicitatiebezoek ging. Dat het ongepast was om een pak te dragen dat gemaakt was voor een zilverruggorilla. Dat een botermesje niet alleen een decoratieve functie had (uiteindelijk kun je alles waar een botermesje voor nodig is, beter doen met een lepel of je wijsvinger). Dat leer en nappa twee verschillende substanties zijn. Dat je je schoenen moet afstemmen op je riem. Dat bepaalde steden en staten betere kansen op wergelegenheid bieden. Dat de overstap naar een betere universiteit meer bracht dan alleen de mogelijkheid om op te scheppen. Dat financiën een industrietak is waar mensen werkzaam zijn.

Mamaw had altijd de pest aan het stereotype van de hillbilly: het idee dat ons soort mensen een stelletje kwijlende imbecielen was. Maar feit was dat ik vrijwel geen idee had over hoe ik vooruit moest komen in de maatschappij. “(p.240-241)

Vance laat ook zien dat de armoede in de regio echt schrijnend is. Zo vertelt hij over een lunch met een jongen uit Kentucky: “We gingen lunchen in een plaatselijke fastfoodtent omdat er in dat deel van de wereld verder niet veel is om uiteten te gaan. Tijdens ons gesprek vielen mij kleine dingen op die weinig anderen zouden delen. Hij wilde zijn milkshake niet delen, wat enigszins atypisch was voor een joch dat elke zin eindigde met ‘alstublieft’ of ‘bedankt. Hij had zijn bord al snel leeg en keek me toen zenuwachtig aan. Ik merkte dat hij iets wilde vragen, dus ik sloeg een arm om zijn schouder en vroeg of hij nog iets wilde. ‘J-Ja,’ begon hij zonder me aan te willen kijken, en vervolgde bijna fluisterend: ‘Zou ik misschien nog wat frietjes mogen?’ Hij had honger. In 2014, in het rijkste land ter wereld, wilde hij graag nog wat eten maar durfde het niet te vragen. Heer ontferm u.” (p.276) Vance valt echter niet in de valkuil van het slachtofferdenken. Ja, de maatschappij kijkt neer op de Hillbillies, dat is niet te ontkennen. Maar Vance kijkt ook naar de mensen zelf. En legt de schuld daar neer waar hij hoort. En heel vaak zijn dat toch de mensen zelf. Niet het bedrijfsleven, niet de regering: “Zijn wij taai genoeg om onszelf aan te kijken in de spiegel en toe te geven dat ons gedrag schadelijk is voor onze kinderen? Overheidsbeleid kan helpen, maar er is geen overheid die dit soort problemen voor ons kan oplossen.” (p.278)

“Hillbilly Blues” geeft een inkijkje in een wereld die vele malen gecompliceerder is dan wij, simpele buitenstaanders, door hebben. Veel simpeler, in ieder geval, dan het stereotype dat we voorgeschoteld krijgen in films en op televisie.

En hoewel de Amerikaanse situatie natuurlijk veel heftiger is dan de verschillen in Nederland, doet dit boek me afvragen in hoeverre een soortgelijk iets zich ook in Nederland voordoet. Zijn er groepen die niet kunnen meekomen? En is dit dan het gevolg van overheidsbeleid, of speelt er iets anders, iets cultureels (*) dat mensen van jongs af aan meekrijgen?

“Hillbilly Blues”, een eye-opener.

(*) met cultureels verwijs ik naar subculturen. Dit kan samenhangen met bepaalde etnische afkomsten, maar ook binnen een bepaalde etnische groep kunnen zich culturele verschillen voordoen

Waardering: 8/10


Lees “Hillbilly Blues” zelf!

Over Jeroen L

Eén van de oprichters van LekkerLezen.net. In het dagelijks leven actief als bedrijfskundige/docent, 's avonds het liefst met de neus in een goed boek!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *