Clarice Lispector, de biografie – Benjamin Moser

(Door: Lija Groenewoud-van Vliet)

Titel:  Clarice Lispector- de biografie
Auteur:  Benjamin Moser (vertaald door Adri Boon)
Uitgever:  Uitgeverij De Arbeiderspers
ISBN:  978 90 295 0577 2

Nu de Olympische Spelen van Rio de Janeiro het nieuws domineren, biedt dit boek een mooi inzicht in het land en een van haar literaire talenten – Clarice Lispector. Clarice’s levensverhaal geven de plekken en politiek situatie meer achtergrond. Het laat de geschiedenis van Brazilië in de twintigste eeuw de revue passeren en is hiermee niet alleen een biografie over de beweegredenen en gedachten van de schrijfster, maar zeker ook een geschiedkundig boek, waarbij de context en achtergrond van het land goed worden beschreven. Aangezien ik vrijwel niets van de geschiedenis van Brazilië afweet, is dit erg prettig en maakt dit het boek toegankelijk. Het toont hoe een schrijfster gevormd wordt door het treurige familie lot van een joodse immigranten familie, de politieke en culturele tendensen van haar tijd en door de mensen waarmee ze zich omringde.

Dit boek heb ik niet gelezen omdat ik haar werk ken, maar omdat ik geïntrigeerd ben in haar als persoon. Een bijna mythisch persoon. Wie is die dame die wordt vergeleken met Borges, Kafka en Nabokov? Hoe is zij geworden wie zij was? Op welke manier heeft haar joodse identiteit haar hierin geleid? En waaruit blijkt haar talent?

De biografie slaagt erin om Clarice praktisch binnenste buiten te keren. Haar leven wordt voor een groot deel aan de hand van haar boeken geanalyseerd. Personages blijken autobiografisch, situaties uit het leven. Haar leven is een roman: het tragische (nood)lot van het vluchtende gezin, de samenloop van omstandigheden, de tumult als reactie op politieke gebeurtenissen,  intense liefdeslevensloop, wisseling van eenzaamheid, rampspoed en triomf, ontdekken en verlies van dierbaren. Een roman gegoten in de vorm van boekbespreking na boekbespreking. Haar boeken zijn als een spiegel en reflectie van de ziel en visie van Clarice.

Haar leven is inderdaad een voedingsbodem, als je maar observeert en het in woorden kunt laten beleven. De biograaf probeert zich te houden aan het bieden van context en verschillende invalshoeken, waaruit verklaringen voor de teksten en boeken van Clarice te geven zijn. Toch kan hij niet anders dan soms ook feiten en details te bieden, zeker daar Clarice deze vervelend vond en probeerde ze te vermijden. Het geeft opheldering, maar zorgt ook voor herhaling en omslachtigheid.

Wat ik erg mooi vond om te lezen was de familiegeschiedenis van de emigratie na de pogroms in Oekraïne en het vinden van een plek in Brazilië. Het toont prachtig haar oorsprong, haar afkomst en een stukje identiteit. Dit laat ook zien dat het een goed gedocumenteerd boek is met vele historische weetjes en details uit correspondentie met haar zussen, vriendinnen, minnaars en schrijvers.

Haar eigen titel voor de biografie zou geweest zijn ‘op zoek naar het ding zelf’. Haar geschiedenis laat je inderdaad in een zoekende trans achter. Zoeken naar meer.

Waardering: 7/10


Lees “Clarice Lispector – de biografie” zelf!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *