Hollands Siberië – Mariët Meester

Titel: Hollands Siberië
Auteur: Mariët Meester
Uitgever: Arbeiderspers
ISBN: 978 90 295 8958 1

Dat we ook in Nederland “strafkolonies” hadden, dat wist ik sinds een schoolreisje naar het Nederlands Openluchtmuseum natuurlijk wel. Maar toch bleef het bij theoretische kennis. Mariët Meester, opgegroeid in Veenhuizen, maakt de geschiedenis een stuk realistischer, door haar boek “Hollands Siberië”.

In dit boek, dat is geïnspireerd door ware gebeurtenissen en echte personen, volgen we Pastoor Pex, die in 1936 naar “het slechtste dorp van Nederland” wordt gestuurd. Dit Veenhuizen bestaat uit drie gestichten, waar de bewoners niet echt vrijwillig wonen. Pex, in dienst van de strafgestichten, doet zijn katholieke werk in het begin vol overgave. Maar hij ontdekt steeds meer dat de rechtlijnigheid van de Moederkerk niet altijd even goed met de realiteit te combineren valt. Tijdens de bezetting komt hij met zijn huishoudster in het Verzet, en na de oorlog wordt de kolonie overspoeld door gestrafte NSB-ers.

Zijn huishoudster roept gedachten en gevoelens bij hem los die hij in zijn 57-jarige leven- niet eerder heeft ervaren.

Hij biedt verzet tegen de gevoelens, maar uiteindelijk krijgen de twee een geheime relatie, waardoor de Pastoor zich steeds meer een schijnheilige gaat voelen. Mooi zijn de scénes waarin de oude Katholiek als een puberjongen de liefde en sexualiteit ontdekt: “Er is mij altijd ingeprent dat dit vies is, dacht hij. Vies en slecht. Dat de enige reden dat het moet gebeuren is om kinderen te verwekken. Daar klopt niets van. Het is intens mooi.”(p.172).

Meester weet de persoonlijke worsteling van de pastoor (met de liefde en de Kerk) mooi te verwerken in een beschrijving van het Gestichtsbestaan. Het is zo makkelijk om een pastoor in een verhaal te planten en er een mooie karikatuur van te maken, maar Pex is een echt personage. Al bij zijn aankomst is hij getuige van wat homosexueel gedrag, iets waar hij heel pragmatisch mee omgaat. Het enige waar hij zich wel een beetje zorgen over maakt is de kapelaan, die “veel plezier” maakt met de misdienaren. Reden voor Pex om een extra oogje in het zeil te houden. Want als alle betrokkenen het vrijwillig doen en er genot aan beleven, dan is er niet echt iets mis mee. Maar als er een machtsongelijkheid bij komt kijken, dan wordt het andere koek.

Waardering: 7,5/10


Lees “Hollands Siberië” zelf!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *