Het laatste vaarwel – Robert Haasnoot

Titel: Het laatste vaarwel
Auteur: Robert Haasnoot
Uitgever: De Geus
ISBN:  978 90 445 1975 4

“Het laatste vaarwel” is een op ware gebeurtenissen gebaseerde historische roman over de Tweede Wereldoorlog. De Tweede Wereldoorlog is een onuitputtelijke bron van inspiratie voor boeken in het Nederlandse literatuurlandschap, zowel voor fictie als non-fictie. Hoewel non-fictie met betrekking tot zo’n onderwerp blijft fascineren, bestaat het risico dat je toch een vergelijkbaar boek of roman in die context hebt gelezen. Echter, Robert Haasnoot beschrijft een pijnlijk hoofdstuk in de Nederlandse geschiedenis dat ik zelf nog niet eerder had gelezen. Het is zelfs zo indringend dat ik het in eerste instantie niet kon geloven en het heb moeten verifiëren.

De roman heeft als hoofdpersonages Albert en Evie. Zij zijn jonge tieners als ze elkaar tegenkomen. Evies familie is niet zo lang geleden in het dorp komen wonen. Evies familie heeft geld. Albert woont alleen met zijn moeder want zijn vader is overleden. Ze hebben het niet breed. Ze leren elkaar écht kennen als ze, met vele anderen, in een huis moeten schuilen voor schoten. Hoewel er een wereld van verschil tussen deze twee personages is, bindt de oorlog hen en raken ze verliefd. Niets lijkt de twee tortelduifjes te kunnen raken.

Het schuilen in het huis vlak nadat ze beschoten zijn, speelt een cruciale rol. Het schokkende in dit verhaal is dat de schoten niet van Duitsers blijken te komen maar van Nederlandse soldaten: landgenoten. De oorlog heeft de soldaten zo wantrouwig gemaakt dat ze overal spoken lijken te zien. De soldaten hebben sterk het idee dat er onder de Nederlandse burgers Duitsers schuilen, dat ze verkleed zijn als Nederlanders. En deze Duitsers willen ze niet zonder slag of stoot laten gaan. Dit zorgt uiteraard voor heftige gebeurtenissen en misverstanden. Albert en Evie hebben enorm veel geluk en overleven deze omsingeling. Beiden overleven ook de oorlog. Echter, hun liefde overleeft het niet.

De oorlog blijkt onzichtbare wonden te hebben geslagen die het einde van de oorlog niet kan helen en de liefde tussen de twee bekoelt. Het is vooral Albert die zich koel en afstandelijk tegen Evie opstelt. Waarom Albert zich koel tegen Evie opstelt, is aan het begin onduidelijk. Alberts moeder speelt hier een rol in maar een andere dan je zou verwachten. Evie vertrekt niet lang na het einde van de oorlog om op zichzelf te gaan wonen en gaat zelfs naar Canada emigreren met haar toekomstige echtgenoot. Albert blijft al die tijd alleen, op wat los-vaste relaties na.

De roman vertelt het verhaal in korte hoofdstukken waardoor het zeer leesbaar is. Het heden wordt omgewisseld met flashbacks. Albert is inmiddels een part-time organist en werkt in de bibliotheek. Albert is Evie nooit vergeten en als ze dan drieëntwintig jaar later weer terug is in het dorp, lijkt het alsof ze nooit uit elkaar zijn geweest. Poëtisch beschrijft Haasnoot als Albert voor het eerst weer haar stem hoort: “Haar stem kwam vanuit het verleden aangevlogen en haakte alle achterliggende jaren aan het heden vast.” (p209) Tijdens hun gesprekken die in de hoofdstukken worden beschreven, komen we achter de ware beweegredenen van beide hoofdpersonages en wordt het mysterie van hun breuk ontsluierd. Hierdoor krijgt de roman ook een psychologische lading. Mensen zijn complexe karakters maar een vreselijke gebeurtenis als een oorlog kan je nog veel complexer maken.

Alleen al voor de historische waarde is het boek het waard om te lezen. Verder vind ik dat Robert Haasnoot een onuitroeibare liefde heeft beschreven. Het is mooi om te lezen dat het hart als het eenmaal ergens van heeft gehouden, de indrukken daarvan nooit zal vergeten.

Waardering: 8/10


Lees “Het laatste vaarwel” zelf!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *