José Saramago – Opgestaan van de grond

Titel: Opgestaan van de grond
Auteur: José Saramago
Uitgeverij: Uitgeverij Meulenhoff
ISBN: 9789029081351
Taal: Nederlands (vertaald uit het Portugees)

Het leven van een amateur boekenrecensent gaat niet altijd over rozen, wat dat betreft past ons “werk” goed bij het boek, waar het de personages ook niet bepaald goed loopt. We kwamen het boek tegen op de site van de uitgever en werden geprikkeld door de beschrijving van een auteur die in een dorpje een boek typt.

Leuk, dacht ik, een boek over een schrijver die worstelt met het schrijversbestaan. Fout gedacht. Dit boek gaat over iets heel anders: namelijk over het zware bestaan van landarbeiders, 4 generaties, 100+ jaar lang. Een boek over het geploeter, het gezweet, de armoede en de honger van de gewone man. Een boek over de gewone man, maar zeker niet vóór de gewone man.

Na de eerste paar pagina’s was ik moe. Moe van de schrijfstijl. Moe van alle schrijf- en grammaticaregels die worden gebroken. De onsamenhangende zinnen, de niet-kloppende komma’s, de verhaallijnen die worden onderbroken en soms, niet altijd meer worden opgepakt. Maar ja… beloofd is beloofd, ik moet en zal het boek reviewen.

Dus, het boek maar weer opgepakt en weer aan de slag gegaan. En weer terzijde gelegd. En toen, vertrok ik op vakantie. Onderweg, als bijrijder, het boek nog maar eens gepakt en op de een of andere manier viel het op de plaats. Je moet ervoor openstaan, maar als je het eenmaal doorhebt, dan zit je geen boek meer te lezen, nee, je luistert er naar. Het is alsof de verteller tegenover je zit. Niet alleen de emoties van de personages worden beschreven, maar ook de mening van de verteller komt duidelijk naar voren: soms zelfs sterk verontwaardigd! Hele alineas hangen aaneen van komma’s, alineas waarin de schrijver iets uit zichzelf vertelt, met tegenwerpingen komt en die weer weerlegt. Het is echt een enorm bizar boek, maar als je eenmaal gegrepen bent, dan laat het je ook niet gaan.

Zoals gezegd komen in het boek vier generaties aan bod, de familie Mau-Tempo, allemaal even miserabel in hun leven. De personen zijn bewoners van Monte Lavre, een dorpje in Portugal, die leiden onder de embarmelijke omstandigheden van hun leven. Hun werk wordt beschreven, eerst uitvoerig, maar aan het eind beslist de schrijver dat hij het echt niet meer op gaat schrijven. In plaats daarvan stelt hij dat we het nu onderhand wel weten. Zo niet, dan moeten we maar terugbladeren. Er lijkt niets te gebeuren, maar toch krijg je iets mee van de geschiedenis van Portugal. Een staking hier, een arrestatie daar, een verhoor, de dictatuur van Salazar en de Anjerrevolutie. En ja, zoals in elke dictatuur, ook hier de (on)nodige folteringen.

Literair hoogstandje

Een van deze folteringen is wat mij betreft echt een uniek stukje schrijfkunst: een geheel hoofdstuk, gewijd aan het niet zachthandige verhoor van een politiek activist, wordt beschreven vanuit het perspectief van een mier die toevallig voorbijloopt. Dit perspectief geeft een scene die op zichzelf geen hoofdstuk zou zijn een surrealistisch tintje, waardoor je anders naar het verhaal kijkt. De details die de schrijver aanhaalt worden hiermee des te indrukwekkender.

Mijn conclusie over dit boek is uiteindelijk een stuk positiever dan ik had verwacht. Als je een boekje wilt om lekker in het park te lezen, dan kun je Opgestaan van de Grond beter in de kast laten staan. Maar als je niet bang bent om iets nieuws mee te maken, dan is dit echt een boek voor jou.


Opgestaan van de Grond zelf lezen?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *