Misschien Esther – Katja Petrowskaja

Titel: Misschien Esther
Auteur: Katja Petrowskaja
Uitgever: De Bezige Bij
ISBN: 978 90 234 8729 6

“Misschien Esther” is een bundeling van verhalen waarmee schrijfster Katja Petrowskaja haar familiegeschiedenis probeert te reconstrueren. Het is tegelijkertijd een dwaal- en zoektocht, een verslag met persoonlijke indrukken, waarin de schrijfster al schrijvend het familie lot verwerkt. Het zijn kleine mozaïekjes waarin haar eigen herinneringen, die van haar nog levende familieleden, ‘google zij dank’ onderzoek en het veldwerk ter plekke in Oostenrijk, Polen en Oekraïne samenkomen.

Er zit geen chronologische of puur genealogische volgorde in de verhalen, Petrowskaja heeft gekozen voor een knappe invalshoek; alsof de fragmenten gelezen worden door een caleidoscoop, waarin de geschiedenis door elkaar gehusseld wordt en er telkens weer een nieuwe verhaallijn van een (verre) verwant naar boven komt, meer of minder bouwend op reeds bekende bouwstenen. Schijn, fantasie en werkelijkheid lopen door elkaar en door de verschillende luchtige en gruwelijke herinneringen. Petrowskaja deelt haar vragen en twijfels, waardoor er een puur, persoonlijk en beeldend tijdsbeeld ontstaat over een periode van 100 jaar, getekend door oorlogen, nazisme en communisme.

Ze experimenteert in stijl, waardoor de bladspiegel verschillende vormen aanneemt. Interpunctie, alinea’s en ook taalgebruik wisselen. In het begin is dit even wennen, zeker ook omdat er soms ellenlange zinnen staan, die je dwingen de zin twee keer te lezen om het te bevatten. Als het al te bevatten is. Normaal zou ik dit storend vinden, maar gezien het thema van het boek en de huiveringwekkende episode uit de geschiedenis, is het passend. Wat er in de kampen en bij het ravijn van Babi Yar gebeurd is, is ook niet te bevatten. Andere fragmenten zijn juist heel luchtig en humoristisch “… en zo ben ik blijven hangen, en als het een comic geweest was, dan zou mijn spreekballon leeggelopen zijn” (p.24) of ontroerend, bijvoorbeeld hoe de familie zich altijd over doofstommen heeft ontfermd.

Naast de familiegeschiedenis, geeft het boek ook een herkenbare inkijk in het leven en de gebruiken van de Sovjet Joden, vaak aangescherpt door de juxtapositie van ‘Joden en de anderen’. Daarnaast maakt ze veel verwijzingen naar de wereldliteratuur. Verschillende parallellen worden er getrokken met Griekse mythologie, maar ook personages als “De Kleine Prins”, “Alice in Wonderland”, “Don Quichot”, “Tristan en Isolde” en “Odysseus” spelen een rol tijdens het schetsen en beschrijven van gebeurtenissen.

Petrowskaja heeft ervoor gezorgd dat haar familienamen niet vergeten zullen worden. Ze heeft haar stamboom ingetekend met ontroerende verhalen en het ontbrekende knap opgevuld.

Waardering: 8/10


Lees “Misschien Esther” zelf!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *