Bonsai – Alejandro Zambra

Titel: Bonsai
Auteur: Alejandro Zambra
Uitgeverij: Karaat
ISBN: 978 90 7977 001 4

De nieuwe Uitgeverij Karaat heeft tot nu toe twee boeken in zijn fonds. Een daarvan is “Bonsai”. Piepklein zoals de miniheester in de titel. Maar wel minutieus gesnoeid tot er alleen die woorden staan die er toe doen. Bonsai is gefileerd proza. Minimaal, krachtig en wonderschoon.

Auteur Alajandro Zambra is Chileen en doceert literatuur aan de Diego Portales University in Santiago. “Bonsai” is zijn debuutroman. Zambra’s entree is in Chili niet bepaald onopgemerkt gebleven. In zijn nawoord schrijft vertaler en uitgever Luc de Rooy: “Toen Bonsai in 2006 verscheen, stond de Chileense literaire wereld op zijn kop. (..) Hoe kon het dat een schrijver van zo’ n klein boekje zo’n groots effect op de lezer had? Hoe kon het dat alle recensies lovend waren, terwijl het boekje slechts een simpel liefdesverhaal beschreef? En prompt kreeg Zambra ook nog eens de prestigieuze  Prijs van de Literatuurkritiek toegewezen.”

“Aan het eind sterft zij en blijft hij eenzaam achter, al was hij eigenlijk al jaren voor haar dood, voor Emilia’s dood, eenzaam. Laten we aannemen dat zij Emilia heet of heette en dat hij Julio heet, heette en altijd zal heten. Julio en Emilia. Aan het eind sterft Emilia. En Julio sterft niet. De rest is literatuur:”
Deze eerste alinea van de novelle Bonsai geeft de sfeer van het boek perfect weer. Julio en Emilia zijn jong. Alle opties staan nog open. Ze zijn verliefd en toch gaat het mis. Het leven is een open boek, een blad dat je kunt beschrijven. Maar er zijn ook andere invloedrijke factoren. Het boek is echt prachtig van structuur en gedachten. “De eerste leugen die Julio aan Emilia vertelde was dat hij Marcel Proust had gelezen. (…) Diezelfde nacht loog Emilia voor de eerste keer tegen Julio, en die leugen was ook dat ze Marcel Proust had gelezen.”

Literatuur speelt een belangrijke rol in de relatie van het prille liefdespaar. Zambra noemt de eigenaardigheden van Julio en Emilia deels literair van aard. Keerpunt in de relatie is een kort verhaal van Macedonio Fernández dat hen beiden diep raakte. “Tantalia” is het verhaal van een liefdespaar dat een klein plantje koopt en verzorgt als symbool van hun liefde voor elkaar. Maar als de gedachte wortel schiet dat wanneer de plant sterft ook de liefde zal eindigen proberen ze de plant te “verstoppen” tussen een groot aantal identieke planten. Vervolgens komt het besef dat ze nu hun eigen liefdesplant nooit meer zullen terugvinden. “De geschiedenis van Julio en Emilia loopt door, maar gaat niet verder.”

Wat mij bijzonder aanspreekt in Bonsai is het prachtige taalgebruik. Ingetogen en minimalistisch. Omdat het zo “kaal” geschreven is – in korte zinnen en met veel overwegingen van de schrijver – krijgt de lezer veel ruimte voor een eigen interpretatie. Alsof je de woorden op je tong proeft voordat je verder gaat. Een samenvatting is eigenlijk nauwelijks te maken omdat het boek – meer een novelle dan een roman - zo beknopt is. Klein en perfect van vorm zoals de bonsai die Julio uiteindelijk zelf kweekt.˜En hij doet het. Hij kweekt een bonsai.


Lees “Bonsai” zelf

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *